sobota 29 stycznia 2022 imieniny Franciszka i Zdzisława 1860 - Urodził się Antoni Czechow, pisarz rosyjski
Do końca roku pozostało: 0 dni
Język polski
Interaktywna mapa szkół
Język polski Historia WOS Sztuka (plastyka i muzyka) Języki obce Religia i etyka
Matematyka Fizyka i astronomia Chemia Biologia Przyroda Geografia Technika Informatyka
Przedmioty zawodowe WF Ścieżki edukacyjne Wychowanie przedszkolne Nauczanie zintegrowane Więcej
Motyw Arkadii

Przykłady - literatura staropolska i sentymentalizm

Poussin, Pasterze w Arkadii

W literaturze staropolskiej Arkadią jest polska wieś. Pochwałę życia ziemiańskiego, z dala od zgiełku miasta i królewskiego dworu, wypowiadają w XVI wieku Rej i Kochanowski, a w XVII wieku między innymi Szymon Szymonowic i Zbigniew Morsztyn. Pejzaż polskiej Arkadii tworzą lasy, pola, łąki, kwietne ogrody zwane wirydarzami, sady, pasieki, zazwyczaj przyroda okiełznana przez człowieka. Porządek prac ludzkich wyznacza niezmienny rytm natury, pór roku.

  • „Żywot człowieka poczciwego” Mikołaja Reja
  • Rej przedstawia tu w trzech księgach życie szlachcica-ziemianina, arkadyjską wieś. Spokojne życie „człowieka poczciwego” przebiega w harmonii z przyrodą, jest gwarancją życia cnotliwego, zapewnia spokojną starość. Warto zwrócić uwagę na język, jakim pisze Rej, pełen zdrobnień:
    Ale iż różne są czasy w roku, też są i różne przypadki i w gospodarstwie, i w każdej sprawie człowieka poczciwego, gdyż rok jest na czworo rozdzielon: naprzód wiosna, więc lato, potym jesień, więc zima. A w każdym z tych czasów i potrzebnego a różnego gospodarstwa, i rozkosznych czasów, i krotofil swych w swoim onym pomiernym a w spokojnym żywocie poczciwy człowiek może snadnie użyć. Bo gdy przypadnie wiosna, azaż owo nie rozkosz z żonką, z czeladką po sadkoch, po ogródkoch sobie chodzić, szczepków naszczepić, drobne drzewka rozsadzić, niepotrzebne gałązki obcinać, mszyce pozbierać, krzaczki ochędożyć, okopać, trzaskowiskiem osypać? Bo tego trzeba, aby około młodego drzewka chwast nie rósł; bo coby miało drzewko róść, to mu onę wilgotność chwast wyciągnie.

  • „Na dom w Czarnolesie”, „Pieśń świętojańska o Sobótce” Jana Kochanowskiego
  • Wieś spokojna, wieś wesoła, ludzie żyją w zgodzie z przyrodą, naturą, praca stanowi przyjemność. W „Pieśni świętojańskiej o Sobótce” na równi z antyczną tradycją sielankową doszły do głosu inspiracje polską twórczością ludową. Autor sięga do ludowego obrzędu sobótki, który przypadał na 23 czerwca (w dzień zrównania dnia z nocą). W tym cyklu pieśni dwanaście panien prezentuje uroki życia na wsi i snuje opowieści o wielu radościach, jakie płyną z tak urokliwego bytowania z dala od zgiełku miasta i problemów.

  • „Żeńcy” Szymona Szymonowica
  • W 1614 roku Szymonowic wydał „Sielanki”. Spośród dwudziestu zamieszczonych tam utworów „Żeńcy” cieszą się dziś największą popularnością. Trzy osoby prowadzą w tym utworze poetycki, pełen ludowego humoru dialog: dowcipna Pietrucha, ostrożna Oluchna, bezwzględny Starosta, czyli ekonom. Szymonowic zakłócił harmonię arkadyjskiego mitu. Tak jak Rej pokazał wieś prawdziwą, ale bardzo uważnie przyjrzał się pracy chłopa, który był wyzyskiwany, pogardzany i karany biciem. W „Żeńcach” okrucieństwo człowieka stanowi wyzwanie wobec mądrego porządku natury, która opisywana jest z szacunkiem i czułością:
    Słoneczko, śliczne oko, dnia oko pięknego!
    Nie jesteś ty zwyczajów starosty naszego.
    Ty wstajesz, kiedy twój czas, jemu się zda mało,
    Chciałby on, żebyś ty od północy wstawało.

    Szymon Szymonowic nawiązywał do twórczości starożytnych poetów Teokryta i Wergiliusza, ale jednocześnie do swoich utworów wprowadził realia polskiej wsi z początku XVII wieku. Przedstawiona w „Żeńcach” rzeczywistość różni się od idylli antycznej, jest raczej wyrazem tęsknoty za harmonijnym, sprawiedliwym światem, w którym panowałyby życzliwość i dobroć.

  • „Laura i Filon” Franciszka Karpińskiego
  • Sielankowa miłość przeżywana w odpowiedniej sentymentalnej scenerii. Tworzy ją przyroda ujmowana w konwencji sielankowej: sad, pole, łąka, strumień, drzewa, takie jak jawor czy jabłoń. Wieczorem zakochanym śpiewają słowiki, nad ranem odzywają się skowronki. Jest jeszcze mnóstwo rekwizytów: wieniec spleciony z róż, koszyk malin, imiona wycięte na korze. Miłość jest źródłem radości. U Karpińskiego konwencjonalna sielanka staropolska zamienia się w monolog liryczny.


W epoce klasycystycznej mit arkadyjski wszedł bezpośrednio do otoczenia w postaci ogrodów z zaułkami i altanami projektowanych jako małe Arkadie i laski pełne szczęśliwych pasterek i pasterzy (tu można przypomnieć ogrody Marii Antoniny w Wersalu czy naszą rodzimą Arkadię Heleny Radziwiłłowej pod Łowiczem - na zdjęciach).




Autor: Anita Rejch
Komentarze + Dodaj komentarz
  • pismo, bóbr (odpowiedzi: 0)
  • pismo człowieku pismo-ortografia
  • ;), Weronika96 (odpowiedzi: 1)
  • Fajny artykół i wogóle mądry portal
 
Nasi partnerzy:
MEN SchoolNet eTwinning Związek Powiatów Polskich PCSS
Cisco OFEK Przyjazna Szkoła Fundacja Junior FIO CEO
Parafiada net PR Orange IMAX Cinema City WSP TWP
IMAGE PPI-ETC ArcaVir Master Solution Device


Projekt Polski Portal Edukacyjny Interkl@sa
powstał i był realizowany w latach 2000-2011 dzięki wsparciu
Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności.

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".


Pytania i uwagi: portal@interklasa.pl

Regulamin portalu /  Polityka prywatności /  Ochrona własności intelektualnej /  Zasady korzystania / 
Wyłączenie odpowiedzialności /  Biuro prasowe /  Zasady współpracy /  Redakcja /  Kontakt

Przejdź na stronę ucznia Przejdź na stronę nauczyciela Przejdź na stronę rodzica Certyfikat sieciaki.pl Przyjazna strona kidprotect.pl