niedziela 23 stycznia 2022 imieniny Ildefonsa i Rajmunda 1905 - Urodził się Konstanty Ildefons Gałczyński
Do końca roku pozostało: 0 dni
Język polski
Interaktywna mapa szkół
Język polski Historia WOS Sztuka (plastyka i muzyka) Języki obce Religia i etyka
Matematyka Fizyka i astronomia Chemia Biologia Przyroda Geografia Technika Informatyka
Przedmioty zawodowe WF Ścieżki edukacyjne Wychowanie przedszkolne Nauczanie zintegrowane Więcej
Adam Mickiewicz

Twórczość przed 1830 rokiem

Adam Mickiewicz (według stalorytu z płaskorzeźby Davida d’Angers)Młody Mickiewicz pozostawał jeszcze pod wpływem "szkoły klasyków". Jego pierwsze utwory to wprawki przekładowe, odczytywane na filomackich zebraniach - "naśladowanie z Woltera", ćwiczenia z poetów rzymskich. Klasyczna poetyka panowała także w Mickiewiczowskich wierszowanych "mowach", w powinszowaniach i biesiadnych "toastach", a także w wysyłanych do przyjaciół przypomnieniach filomackich "ustaw", ideałów, którym mieli służyć. Jednakże to właśnie w okresie wileńsko-kowieńskim (1819-1823) pod wpływem nowych lektur, głębokich przeżyć i wzruszeń miał narodzić się poeta romantyczny.

Szczytowym osiągnięciem poezji filomackiej okazała się Oda do młodości (zob. oda). Więź z przyjaciółmi, wierność wspólnym ideałom, przekonanie o konieczności wcielania ich w życie, podyktowały poecie słowa płomiennego manifestu. Myśli tego utworu tkwią jeszcze w kulturze oświecenia. Z niej przejął poeta wiarę w postęp ludzkości, dążenie do powszechnego szczęścia i przekonanie, że "ze słabością" należy się "łamać za młodu". Z tradycji jakobinów bierze się także wezwanie: "gwałt niech się gwałtem odciska", brzmiące jak zachęta do walki o wolność. Oda do młodości wzywa do zbiorowego działania, stawia przed młodymi ludźmi szczytne ideały. Poeta żądał podporządkowania osobistych dążeń dobru ogólnemu, w młodości i braterstwie widząc gwarancję powodzenia w przebudowie świata. Pod tym względem Oda bliska była romantycznemu buntowi, będącemu wyzwaniem rzuconym staremu światu przez młodych.

W 1822 r. ukazał się w Wilnie I tom Poezji Mickiewicza. Zawierał on m.in. wielki manifest polskiego romantyzmu - Ballady i romanse. Cykl ten został pomyślany jako zamknięta całość, w której poeta konsekwentnie przedstawił wizję świata pełnego niedocieczonych tajemnic, surowych i bezkompromisowych praw moralnych. Świata, w którym ludzie żywi i zmarli oraz istoty nadprzyrodzone nieustannie się spotykają. Odwołując się do naiwnego, ludowego widzenia świata, do ludowych wierzeń, mówiły Ballady o dziwach natury i tajemniczych więzach łączących z nią człowieka.

Z ballady Mickiewicza - Powrót tatyJak podkreślają badacze, przełomowe znaczenie Ballad i romansów polegało na zmianie kierunku rozwoju polskiej poezji. Z ballady Mickiewicza RybkaNigdy przedtem literatura polska nie grzeszyła nadmiarem fantastyki i cudowności. Mickiewiczowi w obrębie niewielkiego cyklu udało się zawrzeć olbrzymie bogactwo tajemniczości, dziwności, scen pełnych dramatyzmu i zmiennych nastrojów. W przeciwieństwie do kunsztownej poezji klasyków, adresowanej do wykształconego czytelnika, poezja ta operowała prostotą przekazu, świadomym obniżeniem tonu, językiem nieozdobnym, potocznym słownictwem, "powiatową swojszczyzną".

Ballady i romanse nie spowodowały ożywienia krytyki literackiej, zyskały sobie natomiast szeroki krąg czytelników i rzesze naśladowców. Przez Polskę przetoczyła się swoista "balladomania".

Z ballady Mickiewicza To lubięTwórczością Mickiewicza krytyka poważnie zajęła się dopiero po ogłoszeniu przez niego II tomu Poezji (1823). Był to już znaczny krok naprzód w stosunku do poprzednich utworów. Mickiewicz objawił się tu jako świadomy i w pełni dojrzały romantyk. II tom Poezji zawierał Grażynę, "powieść litewską" oraz II i IV część Dziadów.

Z ballady Mickiewicza Pani TwardowskaGrażyna jest poematem opisującym średniowieczne dzieje Litwy z okresu walk z Zakonem Krzyżackim. Historia stanowi w nim maskę, pod którą zostały ukryte aktualne treści polityczne. Zdaniem niektórych badaczy, Grażyna była zapowiedzią romantycznego rewolucjonizmu.

Ukoronowaniem wileńsko-kowieńskiego okresu twórczości Mickiewicza są Dziady. Nawiązując do zachowanych wśród Białorusinów i Ukraińców szczątków pogańskiego kultu przodków, stworzył Mickiewicz dzieło będące "wtajemniczeniem w najgłębszy sens życia". Przywoływane, pojawiające się już w Balladach, "zaświaty", zacierały granicę między światem ziemskim i nieziemskim, przyjmowały jako kryteria moralne "pewne dążenia moralne, pewne nauki gminne sposobem zmysłowie przedstawione". To wszystko było czymś nowym i nie spotykanym dotąd w polskiej literaturze.

II Dziadów – Chór ptaków Szarpajmy ciało na sztuki, Niechaj nagie świecą kości!W wyniku śledztwa z 1823 r., w którym ujawniono istnienie Towarzystwa Filomatów, Mickiewicz został skazany na zesłanie do "dalekich od Polski guberni". Konrad Wallenrod Mickiewicza Powieść Wajdeloty: „Był Wajdelota wzięty w niewolę przed laty...Mimo groźnej sentencji wyroku, blisko pięcioletni pobyt Mickiewicza w Rosji okazał się wielce wzbogacającym doświadczeniem i uczynił go sławnym poetą. W Petersburgu spotkało go serdeczne przyjęcie zarówno ze strony zamieszkałych tam Polaków, jak i poetów rosyjskich. Zbliżone do dekabrystów ideały filomatów połączyły Mickiewicza przyjaźnią z poetami: Konradem Rylejewem i Aleksandrem Bestużewem, przyszłymi przywódcami powstania dekabrystów.

Po krótkim pobycie w Petersburgu udał się Mickiewicz do Odessy. Miejsce to dostarczyło mu zgoła innych przeżyć. Odessa wciągnęła poetę w życie salonowe rosyjskiej arystokracji, wyższych "czynowników" i zamożnego ziemiaństwa, zażywających wypoczynku w nadmorskim kurorcie. Część IV Dziadów – Pustelnik-Gustaw i dziewczyna Stała w miejscu, grobowej podobna kolumnie, Oczy zwrócone w ziemię – Nie spojrzała ku mnie!O Konrad Wallenrod Mickiewicza Powieść Wajdeloty: Skąd Litwini wracali? Z nocnej wracali wycieczki.tych czasach beztroski, dostatku, flirtów i romansów, powszechnego podziwu ze strony kobiet, powie później Mickiewicz, że "żył jak basza". Korzystając z okazji, jesienią 1824 r., odbył poeta dwumiesięczną wycieczkę na Krym. Owocem tej podróży stały się Sonety krymskie (1826).

Sonety krymskie są przede wszystkim hymnem na cześć piękna natury - gór, dolin, łąk, lasów; ruin historycznych budowli, morza i płynących po nim statków. W genialnym skrócie udało się poecie oddać urok krajobrazu tak, by nie utracić nic z jego kolorytu, rysunku, gry świateł i zapachów.

Konrad Wallenrod MickiewiczaAlf i Halban na dworze KiejstutaObok wspaniałych pejzaży występują tam także ludzie: zamieszkujący góry Tatarzy, żyjący we wspomnieniach i legendach historyczni władcy Krymu, mieszkanki haremu, nieszczęśliwe branki. Głównym bohaterem Sonetów jest jednak podmiot liryczny - jego pragnienia, rozdarcie, tęsknota splatające się z podziwem, zaciekawieniem, urzeczeniem egzotycznym krajobrazem.
Część IV Dziadów – Gustaw-samobójca Płacz moja luba, twój Gustaw umiera! No, dalej, śmiało Gustawie!Sonety krymskie zachwycają oszczędnością słowa, zespoleniem liryki z dramatyzmem, rozmaitością nastrojów, rozrzutnym bogactwem stylów i środków poetyckich. Zdaniem Mariana Tatary, Mickiewicz osiągnął w Sonetach krymskich najgłębsze zrozumienie istoty romantyzmu.

Nowa sytuacja polityczna, wstąpienie na tron rosyjski Mikołaja I, stłumienie powstania dekabrystów, zapoczątkowanie represji wobec sił postępowych i demokratycznych, przyczyniły się do zwątpienia Mickiewicza w możliwość odzyskania przez Polskę wolności drogą walki zbrojnej. Konrad Wallenrod Mickiewicza Pieśń VI: Oto są grzechy mojego żywotaBy wyrazić swoje przemyślenia, poeta jeszcze raz sięgnął do średniowiecznych dziejów Zakonu Krzyżackiego. Tajemnicza postać Konrada Wallenroda, Wielkiego Mistrza Zakonu w latach 1391-1393, była tylko maską, mającą zasłonić aktualną problematykę polityczną.
Część I Dziadów – Gustaw Wziął i westchnął, twarz mu zbladła I zalał się łez strumieniem, I pocałował zwierciadło I cały stał się kamieniem.Konrad Wallenrod (1828) to poetycka powieść o cenie miłości ojczyzny, o poświęceniu w imię wolności. Konieczność przyjęcia odpowiedzialności za cały naród, podjęcia walki z dużo potężniejszym wrogiem, wymaga od jednostki posługiwania się wszelkimi dostępnymi w danej chwili środkami - niezależnie od ich etycznej wartości. Ów zmuszający do dwulicowości patriotyzm nosił w sobie znamiona głębokiego tragizmu.

W Konradzie Wallenrodzie poeta stworzył nowy wzorzec patriotyzmu, którego Polacy do tej pory nie znali - patriotyzmu niewoli. Sprowokował także liczne i niemalże po dziś dzień trwające spory o moralną ocenę tego typu działań, przeciwstawiających się rycerskiemu etosowi walki otwartej i jawnej.

W Konradzie Wallenrodzie zawarte także zostało przekonanie o wielkiej roli poezji w kształtowaniu świadomości narodowej. Pieśń Wajdeloty na trwałe przeniknęła do świadomości ludzi tamtego okresu, nadając literaturze polskiego romantyzmu znamienny rys, polegający na nierozerwalnym zespoleniu losów jednostki z losem narodu.

W roku 1829 wyszedł w Petersburgu kolejny tom Poezji Mickiewicza. Obok dawnych, zawierał nowe, pełne humoru ballady: Czaty, Trzech budrysów oraz Farysa. Poprzedzony został niemalże pamfletowym, zabarwionym emocjami, wstępem O krytykach i recenzentach warszawskich. Był on repliką na przyjęcie przez tradycyjną krytykę jego poprzednich tomików poezji. Mickiewicz rozprawiał się w nim z "retorami zuchwałymi i ciemnymi", zarzucając im zaściankowość, nieznajomość przemian dokonujących się w literaturze i myśli europejskiej, zacofanie. "Recenzenci klasyczni warszawscy - pisał - podobni są do miasteczkowych polityków, którzy nie czytając nawet gazet zagranicznych, wyrokują o tajemnicach gabinetów i działaniach wodzów".




Autor: Weronika Chańska
Komentarze + Dodaj komentarz
Zapraszamy do wyrażania opinii, redakcja portalu Interklasa.
 
Nasi partnerzy:
MEN SchoolNet eTwinning Związek Powiatów Polskich PCSS
Cisco OFEK Przyjazna Szkoła Fundacja Junior FIO CEO
Parafiada net PR Orange IMAX Cinema City WSP TWP
IMAGE PPI-ETC ArcaVir Master Solution Device


Projekt Polski Portal Edukacyjny Interkl@sa
powstał i był realizowany w latach 2000-2011 dzięki wsparciu
Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności.

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".


Pytania i uwagi: portal@interklasa.pl

Regulamin portalu /  Polityka prywatności /  Ochrona własności intelektualnej /  Zasady korzystania / 
Wyłączenie odpowiedzialności /  Biuro prasowe /  Zasady współpracy /  Redakcja /  Kontakt

Przejdź na stronę ucznia Przejdź na stronę nauczyciela Przejdź na stronę rodzica Certyfikat sieciaki.pl Przyjazna strona kidprotect.pl