czwartek 20 stycznia 2022 imieniny Fabiana i Sebastiana 1993 - Zmarła Audrey Hepburn, aktorka amerykańska
Do końca roku pozostało: 0 dni
Język polski
Interaktywna mapa szkół
Język polski Historia WOS Sztuka (plastyka i muzyka) Języki obce Religia i etyka
Matematyka Fizyka i astronomia Chemia Biologia Przyroda Geografia Technika Informatyka
Przedmioty zawodowe WF Ścieżki edukacyjne Wychowanie przedszkolne Nauczanie zintegrowane Więcej
Analiza i interpretacja wiersza

Środki stylistyczne (3)

IV. LEKSYKALNE

- animizacja (ożywienie) - nadawanie przedmiotom lub zjawiskom cech charakterystycznych dla świata żywych

- epitet - wyrazy określające, które podkreślają bądź uwydatniają jakąś charakterystyczną cechę opisywanego przedmiotu, osoby, zjawiska czy stanu. Najczęściej występują w formie przymiotników, lecz epitetem może być także rzeczownik czy imiesłów. Wyróżniamy kilka rodzajów epitetów:
epitet bezpośredni: zielone oczy, ładne ręce, przyjemny głos,
epitet metaforyczny, epitet stały (określenie tworzące trwały związek frazeologiczny z określanym wyrazem), występujące szczególnie u Homera np. prędkonogi Achilles, nieskazitelny Ajgistos, gromowładny Zeus, drętwa śmierć,
epitet tautologiczny (określenie wyrażające oczywistą właściwość danego przedmiotu): masło maślane, marna marność

- eufemizm - wyraz bardziej ogólny, stosowany w celu złagodzenia treści wypowiedzi, zwłaszcza wtedy, gdy trzeba uniknąć słów bądź określeń drażliwych, nieprzyzwoitych, wulgaryzmów słowami mniej dosadnymi, delikatniejszymi, np. "mijasz się z prawdą" zamiast "łamiesz, "zaglądać do kieliszka" zamiast pić alkohol, "odszedł", "zasnął", "przeniósł się na łono Abrahama" zamiast umarł, "ona nie jest zbyt dobrą aktorką" zamiast ona jest złą aktorką. Najczęściej spotykamy je w wypowiedziach polityków, dyplomatów, w reklamach. W poezji występują tam, gdzie autor obawia się np. naruszenia jakiegoś tabu językowego.

Czasem jednak jest zupełnie odwrotnie - poeci unikają eufemizmów, posługują się wulgaryzmami np. w wierszu "Bal w operze" Julian Tuwim chce podkreślić okrucieństwo uczty - czytamy zatem: "Na talerzu Donny Diany/ Ryczy wół zamordowany/ Dżawachadze, prync gruziński/ Rwie zębami tyłek świński".

Odmianą jest peryfraza, czyli omówienie, opis, charakterystyka - polega na zastąpieniu słowa oznaczającego dany przedmiot, czynność lub cechę przez ich rozbudowany opis, metaforę lub charakterystykę np. zamiast Fryderyk Chopin - najwybitniejszy polski kompozytor, zamiast Henryk Sienkiewicz - autor "Trylogii".

- oksymorony - zestawienia wyrazów sprzecznych znaczeniowo, wykluczających się, np. zgodne spory, suchego przestwór oceanu, pewność niepewna, zimne ognie, bywalec niebytu, nieistniejące istnienie.

- paradoksy - zaskakujące sformułowanie, zawierające treść sprzeczną wewnętrznie, sprzeczną z powszechnymi poglądami
"Nie żyjąc, jako ogień w sobie czuję?" (J.A. Morsztyn, "Cuda miłości")
"Cokolwiek stracisz, tym się zbogacisz" (L. Staff, "Jest czas olbrzymich prób...")

Inne: synonimy, porównania, porównania homeryckie

- metafory (przenośnie)
Wyróżniamy kilka rodzajów metafor:

hiperbola - zamierzona przesada
"Przebóg! Jak żyję, serca już nie mając?"

metonimia (zamiennia) - używana wówczas, gdy między właściwym a przenośnym znaczeniem wyrazu występuje jakaś zależność, np.
"lubić pióro Herberta" - oznacza to, iż ktoś lubi styl, jakim posługiwał się Herbert
"czytać Sienkiewicza" - w tym wypadku oczywiste jest, że chodzi o utwory Sienkiewicza
"cała Ameryka zamarła z przerażenia", czyli mieszkańcy Ameryki
"zdobyć Złote Lwy na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni", czyli zdobyć nagrodę na tym festiwalu
"w tej restauracji jadają wyłącznie białe kołnierzyki", a zatem jadają tam urzędnicy, pracownicy umysłowi
"rozbłysły okna"
"huknęły spiże"

Odmianą metonimii jest synekdocha (ogarnienie), oparta na zasadzie ekwiwalencji i wymienności wyrazów bliskoznacznych:

  1. gatunku zamiast rodzaju lub odwrotnie, np. "śmiertelnik" zamiast człowiek (np. w tytule wiersza C.K. Norwida "Zaczepiony przez Sybillę śmiertelnik odpowiedział")
  2. części zamiast całości (z łac. pars pro toto), np. "próg" lub "dach" zamiast dom, "szyja" zamiast głowa
  3. materiału zamiast wykonanego z niego przedmiotu ("żelazo" w znaczeniu miecz, "srebra" w znaczeniu zastawa stołowa)
  4. obiektu w liczbie pojedynczej zamiast w liczbie mnogiej, np. "nie lubię kłamcy" zamiast kłamców
  5. liczby określonej zamiast nieokreślonej, np. "setki wrażeń", "sto myśli"
  6. osoby zamiast imienia pospolitego, np. Zoil - złośliwy krytyk

- personifikacja, czyli uosobienie, a zatem nadawanie zwierzętom, zjawiskom, pojęciom abstrakcyjnym (takim jak śmierć, miłość, dobro), zjawiskom przyrody cech ludzkich. Taki zabieg często występuje w bajkach, np.
"Czegoż płaczesz? - staremu mówił czyżyk młody" (I. Krasicki, "Ptaszki w klatce")

Inny przykład to w "Rozmowie Mistrza Polikarpa ze śmiercią" śmierć ukazuje się Polikarpowi w postaci rozkładającego się ciała ludzkiego i przemawia do przerażonego Mistrza ludzkim głosem ("Śmierć do niego przemówiła").





Autor: Beata Górka-Winter
Komentarze + Dodaj komentarz
  • WSPÓŁCZESNY WIERSZ ZDANIOWY, xXx (odpowiedzi: 1)
  • Kto to napisał? Jakiś, wybaczcie sformuowanie, nieuk kompletny! Wiersz zdaniowy należy do systemu NIENUMERYCZNEGO, a nie jak napisał autor-numerycznego. Błąd rzeczowy, kto tu pisze takie pierdoły i kto pozwala to publikować?! Nawet na wikipedii takich gaf nikt nie popełnia, bo moderatorzy zaraz to usuwają.
  • ballada to nie liryka, mrt (odpowiedzi: 0)
  • ballada to gatunek synkretyczny łączący elementy epiki liryki i dramatu, a nie tylko liryka, więc nie można powiedzieć, że ballada romantyczność jest przykładem jakiejś liryki. to nie jest liryka.
  • dzieki,  ;] (odpowiedzi: 0)
  • dzieki tobie mam 5 z pola
  • dzięki bardzo pomogło mi , xxx (odpowiedzi: 0)
  • :)
  • aaa, gosc (odpowiedzi: 0)
  • nic nie rozumiem
  • Dziękuje, Klaudia;] (odpowiedzi: 0)
  • Brawo... wszystko zwiężle i na temat...Dziękuje nareszcie to zrozumiałam
  • DzIekuje, Marian (odpowiedzi: 0)
  • Thx Wielkie :)
  • xD, MJ (odpowiedzi: 0)
  • A mi potrzebna analiza „Pragnienie” ;[
  • super, staska (odpowiedzi: 0)
  • dziekuje pani Beato to po prostu jest analiza wiersza w pigułce napewno mi sie przyda przy powtarzanu do egzaminu
  • czesc wam trzecia a, Chmielarz (odpowiedzi: 0)
  • :-P
  • Moim zdaniem swietne!, Catherinka (odpowiedzi: 0)
  • Artykuł ten pomógł mi przygotować sie do konkursu polonistycznego, naprawdę jest bardzo przydatny i dobrze wyjaśnia wszystkie zagadnienia.
  • #, andusia (odpowiedzi: 0)
  • laska z chin chciałaby pójśc na łatwizne buhaha pomęcz sie troszkę
  • kawał, Pękol (odpowiedzi: 0)
  • dobrej roboty!
  • świetne!!! bardzo pomocne, rusalka15 (odpowiedzi: 0)
  • świetne!!! bardzo pomocne
  • Idealne., marysza (odpowiedzi: 0)
  • Jest Pani świetnym dydaktykiem. Gratulacje.
  • popieram laske z chin, kolega laski z chin (odpowiedzi: 0)
  • jest dobrze ale mogło by być lepiej !!! dzieki
  • gg, buzi (odpowiedzi: 0)
  • beznadzieja totalna
  • bdb, izabela (odpowiedzi: 0)
  • bardzo dobry tekst, polecam wszystkim jako nauczyciel polonista:)
  • moja opinia ^^, Diana (odpowiedzi: 0)
  • stronka fajna jeżeli chodzi o polski (mój ukochany przedmiot) i inne przedmioty. polecam, warto tu zajrzec ;D
  • !!!, kolezanka (odpowiedzi: 1)
  • wlasnie czemu nie ma analiz konkretnych wierszy a nie ogolnie tak to tez umiem
  • fajny!, őwńédmân (odpowiedzi: 0)
  • super ! brawo matik777 !
  • Może być!!!!!!, Dziewczyny (odpowiedzi: 0)
  • Nawet fajnie jest to zrobione ale musimy sie tego nauczuć i Pani zrobi sprawdzian :-(:-(
  • Super!!!, adzia (odpowiedzi: 0)
  • Są to bardzo fajne środki stylistyczne możemy się z tego bardzo dużo nauczyć na język polski poglębiam
  • Super teksty, adzia (odpowiedzi: 0)
  • Informacje są super i przyzwoite lecz troche dużo ich jest i musimy się ich nauczyć
  • wiersz, aga (odpowiedzi: 2)
  • do bani ta caLa srona jest
  • Dlaczego nie ma analizy konkretnych wierszy tylko ogolnie??, laska z chin (odpowiedzi: 0)
  • zawarta w temacie:)
  • Extra!, madzi@ (odpowiedzi: 1)
  • Super test latwuitki
 
Nasi partnerzy:
MEN SchoolNet eTwinning Związek Powiatów Polskich PCSS
Cisco OFEK Przyjazna Szkoła Fundacja Junior FIO CEO
Parafiada net PR Orange IMAX Cinema City WSP TWP
IMAGE PPI-ETC ArcaVir Master Solution Device


Projekt Polski Portal Edukacyjny Interkl@sa
powstał i był realizowany w latach 2000-2011 dzięki wsparciu
Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności.

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".


Pytania i uwagi: portal@interklasa.pl

Regulamin portalu /  Polityka prywatności /  Ochrona własności intelektualnej /  Zasady korzystania / 
Wyłączenie odpowiedzialności /  Biuro prasowe /  Zasady współpracy /  Redakcja /  Kontakt

Przejdź na stronę ucznia Przejdź na stronę nauczyciela Przejdź na stronę rodzica Certyfikat sieciaki.pl Przyjazna strona kidprotect.pl