piątek 28 stycznia 2022 imieniny Tomasza i Walerego 1961 - Założenie Amnesty International
Do końca roku pozostało: 0 dni
Geografia
Interaktywna mapa szkół
Język polski Historia WOS Sztuka (plastyka i muzyka) Języki obce Religia i etyka
Matematyka Fizyka i astronomia Chemia Biologia Przyroda Geografia Technika Informatyka
Przedmioty zawodowe WF Ścieżki edukacyjne Wychowanie przedszkolne Nauczanie zintegrowane Więcej
Ochrona środowiska wczoraj i dziś

Ochrona środowiska dziś

    Nieliczenie się z prawami rządzącymi środowiskiem mogło jedynie dokonywać się pozornie bezkarnie dopóki takie działania miały zasięg lokalny lub regionalny. Jednak w miarę wzrostu liczby ludności świata oraz rozwoju gospodarki zasięg i siła wpływu człowieka na środowisko drastycznie wzrosły. Jest to szczególnie widoczne w ciągu ostatnich dwustu lat, tj. od czasu dokonania się rewolucji przemysłowej. W tym czasie stopniowo wpływ człowieka, bezpośredni lub pośredni, ogarnął całą Ziemię. Obecnie sięga on najdalszych zakątków globu - dowodem na to jest chociażby znajdowanie zanieczyszczeń powietrza nawet w próbkach lodu pobieranego z lądolodów Antarktydy czy Grenlandii.
    W sytuacji globalnego zasięgu wielu działań człowieka, niefrasobliwe obchodzenie się ze środowiskiem i nieuwzględnianie praw, które nim rządzą, prowadzą do niepożądanych i często nieoczekiwanych reakcji środowiska. Nieustanna i zróżnicowana presja człowieka na środowisko stwarza sytuację, w której rządzące nim mechanizmy zostały już tak dalece rozregulowane, że środowisko traci zdolność samoregulacji. Prowadzi to do rozwoju zjawiska określanego obecnie jako kryzys ekologiczny lub też "ekologiczny wymiar współczesnego kryzysu cywilizacji" (G. Dobrzański, B. M. Dobrzańska, M. Kiełczewski, 1997). Zjawisk składających się na ten kryzys jest bardzo wiele, a codzienne doniesienia prasy, radia i telewizji pozwalają sporządzić bardzo bogatą listę przykładów.
    W zastraszającym tempie giną wilgotne lasy równikowe. Co roku wycina się lub wypala ogromne połacie tej najbogatszej pod względem liczby żyjących w niej organizmów formacji roślinnej na Ziemi (tempo kurczenia się zasięgu lasów równikowych w latach 80. szacowano na 130-200 tys. km2 rocznie [J. Makowski, 1999]. Prowadzi to do zagłady ogromnej liczby gatunków roślin i zwierząt zanim jeszcze nauka zdążyła je poznać. Są to straty nie do przecenienia nie tylko z punktu widzenia chęci poznawczych nauki - rośliny równikowych lasów deszczowych są minimalnie tylko poznaną skarbnicą substancji, które można wykorzystywać w medycynie, a więc być może dostarczyłyby lekarstw na wiele śmiertelnych chorób. Inne negatywne skutki zagłady wilgotnych lasów równikowych to zmiany klimatyczne w skali ponadregionalnej i niszczenie środowiska życia mieszkańców tych siedlisk.
    Inne czynniki prowadzą do degradacji lasów strefy umiarkowanej (głównie półkuli północnej). Są nimi przede wszystkim negatywne oddziaływania przemysłowych zanieczyszczeń atmosfery. Szczególnie zgubny jest wpływ kwaśnych zanieczyszczeń (związków siarki i azotu), częściowo atakujących drzewa i glebę w postaci tzw. kwaśnych opadów. Stałe oddziaływanie zanieczyszczeń powoduje osłabienie drzewostanów, które stają się mniej odporne na działanie innych negatywnych czynników (stresorów). Dlatego też w przypadku wystąpienia gradacji szkodników, niekorzystnych warunków meteorologicznych (suszy, mrozów, silnego wiatru) lub pojawienia się chorób padają całe połacie lasu, a proces odtwarzania się lasu jest bardzo utrudniony.
    Wspomniane przemysłowe zanieczyszczenia powietrza oraz kwaśne opady niosą zgubne skutki nie tylko dla drzewostanów. Udowodnione jest ich bardzo negatywne oddziaływanie na ludzi (zwłaszcza osłabionych przez choroby układu oddychania lub układu krążenia), budynki i urządzenia techniczne.
    Skutkiem antropopresji jest też ciągłe ograniczanie możliwości życia wielu gatunków roślin i zwierząt. Liczba gatunków organizmów żyjących na Ziemi drastycznie spada, co określa się jako współczesne wielkie wymieranie. Takie epizody w historii Ziemi występowały już niejednokrotnie (jak się ocenia, na przełomie permu i triasu wyginęło aż 90-95% wszystkich gatunków flory i fauny), nigdy jednak wymieranie nie następowało tak błyskawicznie - obecne tempo wymierania jest tysiące razy szybsze od naturalnego.
     Inne spośród najważniejszych zagrożeń środowiska wiązanych ze współczesną działalnością człowieka to globalne ocieplenie, ubożenie stratosferycznej warstwy ozonowej, degradacja gleb, zanieczyszczenie mórz i oceanów (głównie ropą i substancjami ropopochodnymi) oraz wód śródlądowych.
Tak silna, dokonująca się tak wieloma drogami, antropopresja stanowi niezwykłe obciążenie dla środowiska. Trudno w tej sytuacji liczyć na jego naturalne zdolności do samoregulacji, trudno oczekiwać, że środowisko obroni się samo. Co gorsza, okazuje się, że w tych warunkach tradycyjna, dokonująca się od wieków, ochrona środowiska (wyłączanie cennych obszarów z zasięgu działań człowieka, ochrona wybranych zwierząt i roślin) jest niezwykle trudna, a przy tym niewystarczająca.
Jedną z najpoważniejszych trudności we współczesnej ochronie środowiska jest to, że - jak wspominano - wiele z działań człowieka ma obecnie zasięg globalny. Tym samym zaprzestanie działalności gospodarczej na pewnym terenie oznacza jedynie wyeliminowanie lokalnych zagrożeń środowiska i nie jest równoznaczne z usunięciem wszystkich oddziaływań człowieka na ten obszar. W dalszym ciągu teren ten pozostanie w zasięgu działania zanieczyszczeń powietrza, które mogą tam napływać nawet z obszarów bardzo odległych, nadal mogą tam występować kwaśne opady, a stosunki wodne mogą być modyfikowane przez inwestycje przemysłowe lub budowlane wprowadzane poza obszarem chronionym. Tak więc okazuje się, że konserwatorska ochrona przyrody (ustanawianie obszarów chronionych, jak parki narodowe, rezerwaty) nie spełnia już swej roli. Konieczne staje się rozsądne gospodarowanie w środowisku, pozostające w zgodzie z jego naturalnymi możliwościami. Nie można eksploatować środowiska ponad miarę, a w prognozach rozwoju gospodarczego konieczne jest uwzględnianie zachowania równowagi w środowisku przyrodniczym. Tak dokonujący się rozwój powinien prowadzić do osłabienia antropopresji, a więc generalnej poprawy kondycji środowiska zarówno na obszarach chronionych, jak i poza nimi.
Idea wprowadzenia tak rozumianego rozwoju pojawiła się w drugiej połowie XX w. i spotkała się z zainteresowaniem i uznaniem wielu środowisk. Była ona odpowiedzią na coraz częstsze obawy o możliwość dalszego rozwoju gospodarczego i społecznego według dotychczasowego modelu (w sytuacji kurczenia się bazy surowcowej i pojawiania innych granic wzrostu). Omawiany sposób prowadzenia działalności człowieka w jego środowisku zyskał szereg określeń, najbardziej znane dziś to ekorozwój oraz jego synonimy: rozwój zrównoważony, trwały, samopodtrzymujący się. Mimo zastrzeżeń co do możliwości konsekwentnego wprowadzenia w życie tej koncepcji, jest ona współcześnie strategią rozwoju najpowszechniej uznawaną za prawidłową. Wyrazem popularności koncepcji ekorozwoju jest częstość jej uwzględniania w wielu dokumentach międzynarodowych wyznaczających najbliższe drogi rozwoju na świecie. Szczególnie szeroko idea ta z stała uwzględniona w dokumentach końcowych Szczytu Ziemi w Rio de Janeiro w 1992 r.


Literatura

  1. J. Boć, K. Nowacki, E. Samborska-Boć, Ochrona środowiska, Kolonia, Wrocław 2000
  2. G. Dobrzański, B. M. Dobrzańska, D. Kiełczewski, Ochrona środowiska przyrodniczego, Wydawnictwo Ekonomia i Środowisko, Białystok 1997
  3. A. Leńkowa, Oskalpowana Ziemia, Wiedza Powszechna, Warszawa 1971
  4. A. Leńkowa, Zaczęło się od świętego gaju, KAW, Warszawa 1981
  5. J. Makowski, Zmiany zasięgu wilgotnych lasów równikowych, UW WGSR, Warszawa 1999




Autor: dr Bożena Kicińska
Komentarze + Dodaj komentarz
Zapraszamy do wyrażania opinii, redakcja portalu Interklasa.
 
Nasi partnerzy:
MEN SchoolNet eTwinning Związek Powiatów Polskich PCSS
Cisco OFEK Przyjazna Szkoła Fundacja Junior FIO CEO
Parafiada net PR Orange IMAX Cinema City WSP TWP
IMAGE PPI-ETC ArcaVir Master Solution Device


Projekt Polski Portal Edukacyjny Interkl@sa
powstał i był realizowany w latach 2000-2011 dzięki wsparciu
Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności.

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".


Pytania i uwagi: portal@interklasa.pl

Regulamin portalu /  Polityka prywatności /  Ochrona własności intelektualnej /  Zasady korzystania / 
Wyłączenie odpowiedzialności /  Biuro prasowe /  Zasady współpracy /  Redakcja /  Kontakt

Przejdź na stronę ucznia Przejdź na stronę nauczyciela Przejdź na stronę rodzica Certyfikat sieciaki.pl Przyjazna strona kidprotect.pl