|
Cele Narodowego
Programu Zdrowia: Zmniejszenie i zmiana struktury spożycia alkoholu oraz zmniejszenie szkód zdrowotnych spowodowanych
alkoholem
Oczekiwane efekty do 2005 roku:
Zmniejszenie średniego spożycia alkoholu na głowę ludności o 10% w stosunku do spożycia w okresie 1994/95.
Zmniejszenie udziału alkoholi wysokoprocentowych w ogólnej strukturze spożycia napojów alkoholowych o 20% w stosunku do okresu 1994/95.
Zmniejszenie szkód zdrowotnych spowodowanych ryzykownym i szkodliwym piciem alkoholu.
Zmniejszenie śmiertelności i uszkodzeń zdrowia u osób uzależnionych od alkoholu
Zmniejszenie ilości alkoholu spożywanego przez młodzież o 20% w stosunku do spożycia w okresie 1994/95.
Uzasadnienie wyboru celu:
Szacuje się, że rzeczywiste, średnie roczne spożycie alkoholu w roku 1995 wynosiło około 7-9 l 100% alkoholu. Gwałtowny wzrost spożycia alkoholu z lat 1989/92 został w ostatnim okresie zatrzymany ale nadal na wysokim poziomie utrzymują się takie niekorzystne zjawiska jak zwiększanie się spożycia alkoholu przez młodzież i kobiety, przewaga napojów wysokoprocentowych w strukturze spożycia (wyroby spirytusowe - 57%, wino - 15%, piwo - 28%), nietrzeźwość kierowców, picie alkoholu przez chorych somatycznie w trakcie leczenia i rekonwalescencji, przemoc w rodzinach alkoholowych.
Liczbę osób uzależnionych od alkoholu szacuje się na 800-900 tysięcy, z czego ponad 130 tys. zarejestrowanych jest w lecznictwie odwykowym. Jednak skuteczność terapii prowadzonej wobec tych pacjentów w znacznej ilości placówek odwykowych jest nadal niska i większość pacjentów pije nadal.
Rozmiary szkód zdrowotnych spowodowanych alkoholem mogą być zmniejszone nawet w przypadku gdyby globalne spożycie w Polsce nie uległo istotnym zmianom. Można to osiągnąć m.in. poprzez zwiększenie skuteczności i dostępności lecznictwa odwykowego oraz wprowadzenie do podstawowej opieki zdrowotnej i innych placówek służby zdrowia nowoczesnych metod wczesnego rozpoznawania i krótkiej interwencji wobec pacjentów nadużywających alkoholu.
Oczekiwane korzyści zdrowotne i społeczne:
Zmniejszenie szkód zdrowotnych i skutków społecznych spowodowanych piciem alkoholu w sposób ryzykowny, szkodliwy i przez osoby uzależnione, w tym zmniejszenie:
Liczby zgonów i inwalidztwa związanych z alkoholem (będących skutkiem wypadków drogowych i innych, samobójstw, zabójstw, zatruć alkoholem, marskości wątroby, niektórych nowotworów złośliwych, nadciśnienia tętniczego itp.);
Rozmiarów uszkodzeń życia rodzinnego (przemocy, zaniedbań wychowawczych, ubóstwa) oraz konfliktów z prawem i zaburzeń zachowania spowodowanych nietrzeźwością;
Zaburzeń zdrowotnych u członków rodzin osób uzależnionych (schorzeń psychosomatycznych spowodowanych patologicznym stresem, zaniedbań zdrowotnych itp.).
Zadania:
Priorytetowe kierunki i szczegółowe zadania związane z osiąganiem celu zostały określone w Narodowym Programie Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych zatwierdzonym przez Radę Ministrów w dniu 13 VIII. 1996 roku. Podstawowe strategie działań obejmują:
Ograniczanie dostępności alkoholu oraz kontrola rynku alkoholowego.
Oddziaływania administracyjno - fiskalne i edukacyjne służące zmianie struktury spożycia.
Stosowanie skutecznych form kontroli prawnej i społecznej nad patologicznym zachowaniem osób nietrzeźwych.
Profilaktyczne programy edukacyjne dla młodzieży i grup zwiększonego ryzyka.
Zwiększanie skuteczności i dostępności terapii osób uzależnionych i członków ich rodzin.
Szkolenie przedstawicieli wybranych zawodów w zakresie problemów alkoholowych.
Wspieranie działalności środowisk wzajemnej pomocy i stowarzyszeń trzeźwościowych
Koordynację i nadzór zadań nad realizacją prowadzonych przez resort zdrowia oraz ich dofinansowanie prowadzić będzie Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych podległa Ministerstwu Zdrowia i Opieki Społecznej.
Stosownie do nowelizacji ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi uchwalonej przez Sejm w dniu 4.VII.1996 roku na realizację Programu przez administrację rządową przeznaczone będą środki w wysokości 1% wpływów z podatku akcyzowego a podział środków na jego realizację ustawa powierza Agencji. Zgodnie z ustawą gminy są zobowiązane, jako ich zadania własne, prowadzić działania związane z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych oraz zostaną upoważnione do pozyskiwania na ten cel dodatkowych środków finansowych z corocznych opłat na zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych na terenie gminy.
Monitorowanie i ewaluacja wyników:
Wskaźniki:
średnie spożycie alkoholu na głowę mieszkańca i w wybranych populacjach, struktura i styl spożycia w różnych grupach wiekowych,
liczba przypadków psychoz alkoholowych, marskości wątroby, urazów osób nietrzeźwych,
liczba wypadków drogowych w stanie nietrzeźwości,
liczba przypadków przemocy w rodzinach w stanie nietrzeźwości,
liczba dzieci i młodzieży spożywających alkohol w ciągu ostatniego miesią,
liczba i częstość osób leczonych ambulatoryjnie, szpitalnie, przebywających w izbach wytrzeźwień.
Instytucje:
Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej (Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, Instytut Psychiatrii i Neurologii),
Główny Urząd Statystyczny,
Biuro Ruchu Drogowego Komendy Głównej Policji,
Ministerstwo Obrony Narodowej,
Ministerstwo Edukacji Narodowej |
