|
Materiały dla Nauczycieli: SZPITAL
PROMUJĄCY ZDROWIE
Realizator: …………………
Odbiorca: Pacjentki
hospitalizowane na oddziałach szpitala.
Cel
główny spotkania:
• Przedłużenie życia kobiet
• Zmiana świadomości i nawyków
• Zwiększenie liczby kobiet
stosujących zasady i
technikę samobadania piersi
• Zwiększenie wykrywalności
wczesnych zmian
nowotworowych.
Cele
operacyjne:
1. Kobieta
wie:
? Co to jest rak piersi
? Jakie są czynniki ryzyka
? Jakie są metody profilaktyki
? Na czym polega badanie mammografii
? Na czym polega badanie USG
2. Kobieta
rozumie:
? Konieczność samobadania piersi
? Konieczność wizyt u lekarza oraz badania klinicznego
? Konieczność profilaktycznego badania USG i mammografii po
ukończeniu 40 roku życia
3. Kobieta potrafi:
? Wykonać samobadanie piersi
? Wcześnie wykryć niepokojące objawy
Realizacja:
1. Wstęp
-symbol różowej wstążki
-statystyka
2. Przyczyny występowania problemu.
3. Przebieg choroby raka sutka
4. Profilaktyka
5.Film - Profilaktyka raka sutka,
Instytut Onkologii w Warszawie.
6. Ćwiczenia- nauka samobadania na fantomie piersi.
7. Podsumowanie, rozdanie materiałów edukacyjnych.
Środki
dydaktyczne:
- plakat różowa wstążka
- film wideo „ Profilaktyka raka piersi”
- ulotki edukacyjne
Przebieg
zajęć:
Dzień dobry. Nazywam się Anna Kardasz, jestem
pracownikiem Poradni Promocji Zdrowia. Symbolem walki z rakiem
piersi jest różowa wstążka. Czy któraś z
pań potrafi nam powiedzieć, dlaczego ta wstążka ma
kolor różowy? Padają różne odpowiedzi.Otóż
kolor różowy symbolizuje, odwołuje się do
małych dziewczynek. Małe dziewczynki lubią lalki
Barbie, różowe sukienki, landrynki. Nie potrafią one
jednak zadbać o siebie. Przychodzi czas, kiedy małe
dziewczynki dorastają. I co się wówczas dzieje? Dzieci,
mąż, dom, i znów zapominają o sobie. Różowa
wstążeczka mówi nam- jestem dużą dziewczynką,
pamiętam o sobie, potrafię zadbać o siebie. Na
pewno zastanawiacie się, dlaczego o tym wam mówię. Nie
bez powodu. Problem raka piersi w Polsce jest bardo duży.
Rocznie na raka piersi zachoruje około 8 tysięcy kobiet, a
5 tysięcy kobiet umiera. Chciałabym, aby mottem tego
spotkania było te zdanie „ każda
kobieta może zachorować na raka piersi, ale żadna z
tego powodu nie powinna umrzeć”.
Jakie są czynniki powstania choroby? Jest wiele
wyróżnionych czynników, które mogą być odpowiedzialne
za powstanie tej choroby. Wśród nich należy wymienić:
? Czynniki genetyczne. Wyodrębniono gen, który
jest odpowiedzialny za powstanie raka. Gen BRCA 1. Jest on dziedziczny,
jeżeli ktoś z rodziny choruje na raka(mama, siostra,
babcia), to mamy dużą szansę także zachorować.
? Otyłość. Osoby otyłe mają produkowaną
większa ilość estrogenu, a hormon ten jest
czynnikiem, który może przyczynić się do powstania
raka.
? Bezdzietność, lub mała liczba porodów, oraz kobiety które nigdy nie karmiły
piersią.
? Wczesna pierwsza miesiączka oraz późna menopauza.
? Wiek, kobiety po 40 roku życia są najbardziej narażone
? Hormonalna terapia zastępcza.
? Używanie środków antykoncepcyjnych.
Wystarczy już tych czynników ryzyka. Jest ich i tak za
dużo. Teraz opowiem o rozwoju i przebiegu raka.
Większość nacieków raka sutka powstaje i rozwija
się z nabłonka zrazików i przewodów gruczołu
sutkowego. Proces rozwoju raka jest długi. Obecnie uznaje
się, że guz nowotworowy o średnicy 1 cm
rośnie około 8 lat. Komórki po zmutowaniu rozrastają
się w obrębie tkanki, następnie przemieszczają
się drogą naczyń chłonnych i krwionośnych.
Węzły chłonne są filtrem zatrzymującym
komórki, które oderwały się od guza pierwotnego. Po
przekroczeniu tej bariery komórki nowotworowe przenikają do
węzłów podobojczykowych, nadobojczykowych, a
następnie do układu krążenia żylnego.
W medycynie rozróżnia się stopnie kliniczne raka:
TIS – rak przedinwazyjny
T1- guz nie przekracza 2
cm
T2- Największy wymiar guza nie przekracza 2- 5 cm
T- wymiar guza przekracza 5
cm
T4- guz nacieka bezpośrednio ścianę klatki piersiowej
Tx– nie można
określić cech guza pierwotnego
Miłe panie to od nas zależy, w jakim stopniu rozwoju
choroby zgłosimy się do lekarza. Chcę przy tym
podkreślić, że wczesne wykrycie zmian nowotworowych
jest szansą całkowitego wyleczenia, a nawet zachowania
piersi. Dajmy sobie taką szansę!
Co możemy zrobić, jaka jest profilaktyka?
1. Samobadanie piersi. Każda kobieta raz w
miesiącu powinna wykonać samodzielnie badanie piersi.
Kobiety, które miesiączkują powinny bada c piersi
pomiędzy 7-10 dniem po rozpoczęciu miesiączki. Panie,
które nie miesiączkują powinny wybrać sobie jeden
dzień w miesiącu i regularnie w tym dniu badać.
2. Wizyta u lekarza ginekologa i wykonanie badania klinicznego
piersi.(przez lekarza)
3. Mammografia. Jest to badanie skryningowe. To
badanie wykonuje się kobietom po 40 roku życia. Zapytacie
mnie, dlaczego? Otórz piersi młodej
kobiety mają strukturę gruczołową. Badanie
mammografii jest wówczas niedokładne. U młodych kobiet do
40 roku życia zaleca się badanie USG, które jest
dokładniejsze. Często zdarza się, że po badaniu mammografii
lekarze i tak kierują pacjentki na badanie USG. Teraz
zademonstruję jak należy wykonać badanie piersi.
Proszę spojrzeć na plakat.
1. Stajemy przed lustrem. Oglądamy kształt i wygląd
piersi.
Zwracamy uwagę na:
-nietypowy kształt piersi
-zmiana w położeniu, jednej z brodawek
-nietypowe zaczerwienienie sutka
-uwydatnienie żył w obrębie jednej piersi
-obecność wydzieliny wypływającej z brodawki
2. Unieś zgiętą w łokciu rękę prawą,
połóż dłoń z tyłu głowy. Lewą
ręką badaj prawą pierś. Badając piersi trzymaj
palce płasko i lekko naciskając zataczaj koła na
piersi., jak na tarczy zegara, zgodnie z
ruchem wskazówek. Zacznij od miejsca gdzie mogłaby być
godz. 12:00. Zakreśl pełne największe koło,
a następnie mniejsze. W trakcie badania zwracaj uwagę czy
nie występuje w piersi zgrubienie i stwardnienie, które
różni się
wyraźnie konsystencją od otoczenia. Zbadaj brodawkę
sutkową, delikatnie ściskając ją, sprawdź
czy nie wypływa wydzielina. W pozycji leżącej.
Połóż się. Wsuń poduszkę lub
zwinięty ręcznik pod bark, lewą rękę
włóż pod głowę. Trzema środkowymi palcami
prawej ręki zbadaj lewą pierś i odwrotnie.
Dokładnie zbadaj pachy, sprawdź czy nie masz
powiększonych węzłów chłonnych. Czy panie
wiedzą gdzie należy się udać, jeżeli
zauważymy niepokojące zmiany?Oczywiście
idziemy do lekarza ginekologa, który pokieruje nas na odpowiednie
badania. Możemy także pójść bez skierowania
do poradni onkologicznej.
Teraz zaprezentuję paniom
film z Instytutu Onkologii w Warszawie. Na tym filmie zobaczycie
jeszcze raz jak wygląda badanie kliniczne, jak powinnyśmy wykonywać samobadanie, oraz jak wykonuje
się mammografię i USG piersi. Film trwa 10 min. Po obejrzeniu
filmu, prezentacja fantomu piersi. Mam tutaj fantom piersi. W tym
fantomie jest pięć guzków. Chciałabym, aby każda
z was, spróbowała zbadać tą sztuczną pierś
i wykryć ukryte guzki. (indywidualne
ćwiczenia).
Zakończenie.
Na tym spotkaniu nie chciałam was wystraszyć, ale
przedstawić istotę problemu, jakim jest rak piersi.
Zastosowanie samobadania piersi daje nam szansę wczesnego
wykrycia niepokojących zmian i szybkiej interwencji leczenia.
To też od nas zależy stan naszego zdrowia, dajmy sobie
szanse. Czy są do mnie jakieś dodatkowe pytania?
Rozdanie ulotek edukacyjnych.
Autor: Anna Kardasz
|
