|









|
  |
Kultura |
| |
|
Kultura fińska ukształtowała się pod wpływem kultury skandynawskiej, niemieckiej i rosyjskiej. Istotne znaczenie miała także twórczość ludowa, która odcisnęła swe piętno na kulturze i sztuce fińskiej. |
Literatura |
Literatura fińska rozwijała się w cieniu Szwecji, pod której wpływem politycznym i kulturalnym pozostawała przez stulecia. W języku szwedzkim napisano nawet hymn narodowy Finlandii (J. L. Runeberg). Pierwszym znanym pisarzem fińskim jest Jöns Budde, z klasztoru Brigittine w Naantali, który żył w drugiej połowie 15-tego wieku. Przetłumaczył Biblię na język szwedzki. Do 17 wieku, cała literatura ukazująca się w Finlandii, była ściśle religijna. Dopiero po zbudowaniu pierwszego fińskiego uniwersytetu w 1640 r. zaczęły pojawiać się podręczniki akademickie. Momentem zwrotnym dla literatury fińskiej stało się opublikowanie w 1835 roku epopei narodowej “Kalewala” E. Lonnrota. Sfery kulturalne Finlandii podzieliły się wtedy na tzw. szwedomanów i fennomanów. Epopeja ta zwróciła uwagę całej Europy na mały, nieznany wcześniej naród i wzmocniła wiarę w możliwości fińskiego języka i kultury. Lönnrot i jego koledzy kontynuowali badania nad poezją ludową i w 1849 r. wydali drugie, powiększone wydanie epopei. To wydanie czytane jest do dzisiaj w Finaldii i na nim opierają się wszystkie tłumaczenia na języki obce. Tove Jansson (1914-2001), stworzyła świat Muminków, świat który jest zarówno dziwny jak i trochę straszny, będąc jednocześnie miłym i rodzinnym. Fińska literatura ma stosunkowo ubogą historię, lecz dzisiaj jest bogata i różnorodna, tak samo jak w inne europejskie literatury narodowe. W Finlandii jest gęsta sieć bibliotek publicznych, dużo wydawnictw i różnorodny system dotacji, grantów i nagród literackich. Fińska literatura składa się zarówno z powieści sensacyjnych(np. Ilkka Remes), kryminalnych (Leena Lehtolainen), sag rodzinnych(Laila Hietamies), literatury regionalnej (Kalle Päätalo) i humoresek (Arto Paasilinna).
|
Architektura |
Architektura fińska, zwłaszcza sakralna i obronna, rozwijała się pod wpływem sztuki szwedzkiej i niemieckiej. Z okresu późnego średniowiecza pochodzą między innymi gotyckie zamki w Turku, Wyborgu, a także charakterystyczne dla sztuki fińskiej kamienne kościółki wiejskie zdobione ludową polichromią (Hattula, Sauvo, Lohja). Architektura późniejsza powiela już wzory zachodnioeuropejskie, zwłaszcza francuskie. Współczesna architektura fińska nawiązująca do tradycji miejscowego budownictwa drewnianego jest przykładem udanego połączenia najnowocześniejszych rozwiązań konstrukcyjnych i przestrzennych z wykorzystaniem naturalnych walorów estetycznych tworzywa. Wybitnym osiągnięciem urbanistyki fińskiej jest między innymi miasto - ogród Tapiola oraz zespół budynków Politechniki Otaniemi. |
Film |
Na fińską kinematografię duży wpływ miały filmy rosyjskie, szczególnie w latach dwudziestych i trzydziestych XX wieku. Film Nyrki Tapiovaara, "Stolen Death", nigdy by nie powstał, gdyby nie Eisenstein. Charakterystyczne dla kina fińskiego są tak zwane wiejskie komedie inspirowane folklorem, które powstawały w latach 30. (T. Tugai, V. Vaala). Po drugiej wojnie światowej duży wpływ miała Nowa Fala i włoski neorealizm. Przełom nastąpił w latach 60-tych, kiedy Maunu Kurkvaara zaczał rodzić swoje filmy, wzorując się na Antonionim. W jego filmach akcja nie była wartka, ludzie żyli zgodnie z naturą, pięknie pokazywaną na ekranie. To było coś nowego w fińskim kinie. W końcu dochodzimy do Aki Kaurismäki, który wzorował się na Jean-Luc Godardzie. Filmy Kaurismäki pokazują Finlandię inną od znanej Finom i dlatego, podobnie jak filmy Bergmana w Szwecji, bardziej są znane i popularne za granicą niż w Finlandii.
|
Muzyka |
Tradycyjną fińską muzykę ludową reprezentują zawołania na zwierzęta, płacze weselne i pogrzebowe oraz improwizowane pieśni zalotne i pasterskie. Fińskie pieśni Kalewali wykazują podobieństwo z europejską epiką średniowieczną, a także ludową muzyką rosyjską. Ludność północnych terenów Finlandii, Sami, ma swoje własne tradycje muzyczne, muzykę Sami. Rozkwit muzyki nastąpił w Finlandii w XIX w., powstało wtedy towarzystwo filharmoniczne w Helsinkach oraz instytut muzyczny przekształcony w latach 30. XX w. na akademię muzyczną imienia J. Sibeliusa.
Współczesna muzyka fińska to zarówno muzyka rockowa, jazowa i taneczna. Bardzo popularne w Finlandii jest argentyńskie tango.
|
|