Granice administracyjne regionów nie bywają równoznaczne
z granicami etnicznymi

Powrót do strony głównej Dodaj do ulubionych
                                                   
Zabudowa i sztuka

         Przykłady pozostałości wiejskiej zabudowy.

         Do początków XIX wieku kościoły, chłopskie chaty, budynki gospodarcze wykonywano z drewna. Po złożeniu i dopasowaniu belek konstrukcyjnych, wypełniano ściany budowli i przykrywano dwuspadowym słomianym dachem.
         Z nastaniem nowego stulecia, w południowej części Wielkopolski należącej do Prus, zmieniono podstawowy budulec - drewno na cegłę. Architektura drewniana stopniowo została zastąpiona budownictwem murowanym.
Na terenie gminy Baranów oraz gmin ościennych do dzisiaj zachowało się niewiele obiektów będących najtrwalszym śladem przeszłości, tradycji, historycznych wydarzeń związanych ze skrawkiem tej ziemi. Należą do nich kościoły, przydrożne kapliczki, pałace ziemiańskie, folwarki. O wyglądzie zabudowań wiejskich opowiadają nam nasi dziadkowie, a sami możemy je znaleźć tylko w skansenach.
W obwodzie naszego Gimnazjum, we wsi Grębanin, do dziś zachowały się fragmenty chaty drewnianej, pokrytej strzechą.
         We wnętrzu takiej chaty były najczęściej dwa-trzy pomieszczenia, sień z piecem, izba z łóżkami, stołem z zydlami, szafą i skrzyniami oraz komora, w której stały dodatkowe łóżka i sprzęty. Tam też przechowywano zapasy na zimę.

Obejrzyj galerię przedmiotów codziennego użytku

         W obejściu wiejskim, oprócz chaty i spichrza, znajdowały się budynki gospodarcze. Zasadą było, by nie padały na nie zbyt intensywne promienie słoneczne. Budynki stały w zagrodzie jako odrębna zabudowa, bądź też były połączone wspólnym dachem. W tradycyjnej zagrodzie mieściła się także studnia z żurawiem. Czworoboczny układ budynków wiejskich uzupełniał płot z zamykaną bramą wjazdową.

powiększ powiększ powiększ powiększ
Drzwi do spichlerza
Pozostałości stodoły w Grębaninie
Wóz drabiniasty
Wóz drabiniasty

powiększ powiększ powiększ
Stare ule

         Do krajobrazu wielkopolskiej wsi należą także budynki dworskie, parki i zabudowania folwarczne. W XIX wieku zmiany polityczno – gospodarcze w naszym regionie, wpłynęły na rozkwit budownictwa folwarcznego. Powstawały dwory szlacheckie z kompleksem budynków, które w miarę zamożności właściciela przyjmowały wyszukane formy architektoniczne.
W naszym najbliższym otoczeniu znajduje się kilka kompleksów dworskich. Nasza szkoła mieści się w pałacu ziemiańskim hrabiego Feliksa Wężyka. Pałac otacza park leśny.

powiększ powiększ
Pałac hrabiego Wężyka
Gorzelnia w Mroczeniu


Obok pałacu znajduje się budynek mieszkalny starej gorzelni. W 2003 roku z obejścia szkoły rozebrano stary gołębnik dworski, który zostanie zrekonstruowany i wkomponowany w mury nowoczesnej sali gimnastycznej.
Dla większości osób zatrudnionych w folwarkach budowano domy familijne, tzw. „czworaki”. Pojawiały się szkoły, kościoły, stacje kolejowe. Taki typ architektury był charakterystyczny dla terenów Ziemi Kępińskiej(zabór pruski).

powiększ powiększ powiększ
Czworaki w Grębaninie
Dwór w Grębaninie
Stara szkoła w Łęce Mroczeńskiej

         Budowle sakralne

         Najtrwalszym śladem przeszłości, tradycji, historycznych wydarzeń związanych ze skrawkiem tej ziemi są obiekty sakralne. Fundatorami kościołów i kaplic byli właściciele dóbr ziemskich. Tutaj ludność wiejska gromadziła się na niedzielnych mszach świętych i innych obrzędach kościelnych.
Do najstarszych zabytków sakralnych na terenie naszego powiatu należą m.in.:
1. Bralin – drewniany kościół w kształcie krzyża „Na Pólku” z 1615r., przebudowany w 1711r.
2. Rychtal- Krzyżowniki – kapliczka św. Jadwigi. Według legendy Jadwiga, będąc w podróży w źródełku obmyła sobie nogi.
3. Baranów – kościół drewniany z 1732r.
4. Grębanin - kościół drewniany, którego najstarszy fragment (prezbiterium) pochodzi z 1615r.
5. Donaborów – kościół drewniany pochodzący z XVIII wieku.


Kościół na Pólku k. Bralina z 1711 roku

         Rzeźba

         Twórczość plastyczna z pogranicza Śląska i Wielkopolski, to figuralna rzeźba w kapliczkach. Najstarsze kapliczki w gminie Baranów pochodzą z XVIII i XIX w. Na słupach kapliczkowych w specjalnych niszach umieszczano postać Chrystusa postacie i świętych, które miały ochraniać ludność wiejską.
Dzisiaj znani nam są amatorzy – rzeźbiarze (świątkarze):

  • Jan Kozica z Mikorzyna 1874-1958

    powiększ          powiększ

  • Józef Owczarek z Osin

    powiększ          powiększ

             Zdobnictwo

    powiększ powiększ powiększ powiększ
    Koronki
    Koronki
    Koronkowe serwetki
    Lambrekin

    powiększ powiększ
    Ptaszek
    Rękodzieło

  • Początek strony


    © Gimnazjum w Mroczeniu 2005