Chcemy opisać folklor naszego regionu, ponieważ interesujemy się tym zagadnieniem. Od 2001 r. realizujemy, współpracując z Centrum Edukacji Obywatelskiej, program „Ślady przeszłości – uczniowie adoptują zabytki” (www.ceo.org.pl/slady).

W ramach naszych działań między innymi założyliśmy muzeum etnograficzne „U Cioci Mazurkowej” w Brzeźnie, gromadząc w nim sprzęty gospodarstwa domowego i pamiątki związane z miejscowością.
Okolice Brzeźna są ciekawe i urokliwe. Kultura ludowa Ziemi Chełmskiej, wyrosła na obyczajach i tradycjach kresowej mieszanki etnicznej, jest odmienna od kultury innych regionów Polski. Jeszcze w latach 20. XX wieku większość mieszkańców stanowili tzw. Rusini. W naszej wsi można odnaleźć ślady dawnych mieszkańców Brzeźna wyznania prawosławnego, katolickich rodzin chłopskich spod Rzeszowa, przesiedleńców z Wołynia. 
 
Fragment mapy powiatu chełmskiego.
(Andrzej Wawryniuk, Leksykon miejscowości powiatu chełmskiego, Chełm 2002)

 

 W 1862 roku L. Kunicki tak pisał: „Nie można powiedzieć ażeby okolice nadbużne szczególną tchnęły wesołością, ażeby posiadały rozległe gubiące oko żyzne równiny i wspaniałe krajobrazy, ale to pewna, że posiadają urok niezmiernie miły i pociągający. Jakiś odcień tęsknoty zdaje się być rozlany w tych prostych i drobnych widoczkach, w tych szarych chatach skleconych niedbale, w tych licznych krzyżach i cerkiewkach starych, omszonych, podobnie jak jest go wiele w piosenkach śpiewanych przez tamtejsze dziewczęta po polach, w piosenkach o nucie smętnej, przeciągłej, jęczącej, lub też w tonach fujarki pastuszej, co z rana po rosie albo wieczorem w gajach się rozlega...Tu i owdzie ... rozsiadły się wioski, nad któremi panują grusze ogródków i wysokie lipy ocieniające cerkwie, a mnóstwo krzyżów drewnianych roztacza swe ramiona po nad chatami i na rozdrożach.”

Ponad sto lat temu Oskar Kolberg, którego dziełami będziemy się często posługiwać (nie zmieniając oryginalnej pisowni), gdyż są, jak dotąd, jedynymi opracowaniami folkloru tego terenu pisał „Ziemie, których lud przedmiotem jest niniejszego opisu, rozciągają się wzdłuż Bugu, po lewym jego brzegu, i stanowią tak zwaną Ruś Chełmską...”

Obecnie mianem Ziemi Chełmskiej określa się obszar dawnego województwa chełmskiego – tzn. powiaty: chełmski, krasnostawski i włodawski. „Od wschodu błękitną wstęgą spina ten obszar rzeka Bug.” – jak pisze w swoim przewodniku Zdzisław Kazimierczuk.

W powiecie chełmskim, w gminie Dorohusk, jest wioska o nazwie Brzeźno, w której mieści się nasza szkoła. Brzeźno leży w odległości 13 kilometrów od Chełma, na trasie Chełm – Dorohusk. Niewiele zostało tu śladów przeszłości, wieś zniszczył pożar, zabudowa jest przede wszystkim powojenna, chociaż zachowało się kilka domów z lat 30. XX wieku. Wieś jest otoczona polami i łąkami, od północnego zachodu graniczy z rezerwatem torfowiskowym „Brzeźno”. Swoją nazwę zawdzięcza brzozom porastającym okoliczne lasy.