Chcemy
opisać folklor naszego regionu, ponieważ interesujemy
się tym zagadnieniem. Od 2001 r. realizujemy, współpracując
z Centrum Edukacji Obywatelskiej, program „Ślady przeszłości
– uczniowie adoptują zabytki” (www.ceo.org.pl/slady).
- W ramach
naszych działań między innymi założyliśmy muzeum
etnograficzne „U Cioci Mazurkowej” w Brzeźnie, gromadząc
w nim sprzęty gospodarstwa domowego i pamiątki związane z
miejscowością.
- Okolice Brzeźna
są ciekawe i urokliwe. Kultura ludowa Ziemi Chełmskiej,
wyrosła na obyczajach i tradycjach kresowej mieszanki
etnicznej, jest odmienna od kultury innych regionów Polski.
Jeszcze w latach 20. XX wieku większość mieszkańców
stanowili tzw. Rusini. W naszej wsi można odnaleźć ślady
dawnych mieszkańców Brzeźna wyznania prawosławnego,
katolickich rodzin chłopskich spod Rzeszowa, przesiedleńców
z Wołynia.
|
Fragment
mapy powiatu chełmskiego.
(Andrzej
Wawryniuk, Leksykon miejscowości powiatu chełmskiego, Chełm 2002)
|
W 1862 roku
L. Kunicki tak pisał: „Nie można powiedzieć ażeby okolice
nadbużne szczególną tchnęły wesołością, ażeby posiadały
rozległe gubiące oko żyzne równiny i wspaniałe krajobrazy, ale to
pewna, że posiadają urok niezmiernie miły i pociągający. Jakiś
odcień tęsknoty zdaje się być rozlany w tych prostych
i drobnych widoczkach, w tych szarych chatach
skleconych niedbale, w tych licznych krzyżach i cerkiewkach starych,
omszonych, podobnie jak jest go wiele w piosenkach śpiewanych przez
tamtejsze dziewczęta po polach, w piosenkach o nucie smętnej, przeciągłej,
jęczącej, lub też w tonach fujarki pastuszej, co z rana po rosie
albo wieczorem w gajach się rozlega...Tu
i owdzie ... rozsiadły się wioski, nad któremi panują grusze ogródków
i wysokie lipy ocieniające cerkwie, a mnóstwo krzyżów drewnianych
roztacza swe ramiona po nad chatami i na rozdrożach.”
Ponad
sto lat temu Oskar Kolberg, którego dziełami będziemy się często
posługiwać (nie zmieniając oryginalnej pisowni), gdyż są, jak dotąd,
jedynymi opracowaniami folkloru tego terenu pisał „Ziemie,
których lud przedmiotem jest niniejszego opisu, rozciągają się wzdłuż
Bugu, po lewym jego brzegu, i stanowią tak zwaną Ruś Chełmską...”
Obecnie
mianem Ziemi Chełmskiej określa się obszar dawnego województwa chełmskiego
– tzn. powiaty: chełmski, krasnostawski i włodawski. „Od
wschodu błękitną wstęgą spina ten obszar rzeka Bug.” –
jak pisze w swoim przewodniku Zdzisław Kazimierczuk.
W
powiecie chełmskim, w gminie Dorohusk, jest wioska o nazwie Brzeźno,
w której mieści się nasza szkoła. Brzeźno
leży w odległości 13 kilometrów od Chełma, na trasie Chełm –
Dorohusk. Niewiele zostało tu śladów przeszłości, wieś zniszczył
pożar, zabudowa jest przede wszystkim powojenna, chociaż zachowało
się kilka domów
z lat 30. XX wieku. Wieś jest otoczona polami i łąkami, od północnego
zachodu graniczy z rezerwatem torfowiskowym „Brzeźno”. Swoją
nazwę zawdzięcza brzozom porastającym okoliczne lasy.
|