Cecylia Mazurek   #   kuchnia   #   kołowrotek   #   narzędzia
  
Młodzież naszej szkoły realizuje od  kilku lat, współpracując z Centrum Edukacji Obywatelskiej,  ogólnopolski program „Ślady przeszłości” (www.ceo.org.pl/slady). W roku szkolnym 2001/2002, odtwarzając historię niektórych starych domów, uczniowie zdecydowali  się  objąć  opieką  jeden  z  nich.   Po odnowieniu wnętrza domu i zrobieniu generalnych porządków uczniowie założyli   "Muzeum u Cioci  Mazurkowej" w Brzeźnie, gromadząc w nim sprzęt codziennego użytku oraz fotografie i dokumenty związane z historią miejscowości. Od oficjalnego otwarcia w maju 2002 r. muzeum zwiedziło kilkadziesiąt grup wycieczkowych. Odbyły się w nim warsztaty pisania pisanek, przędzenia  lnu, wyplatania koszy, a także imprezy plenerowe, np. festyn z okazji Dnia Dziecka. W bieżącym roku szkolnym w stuletniej piwnicy leżącej blisko muzeum wystawiono II część "Dziadów" według Adama Mickiewicza. Uczniowie stale opiekują się domem i jego otoczeniem, wykonując prace takie jak: porządkowanie wnętrza, koszenie trawy, przygotowanie drewna na ognisko dla gości odwiedzających muzeum oraz prace w ogrodzie.
 
W muzeum istnieje  możliwość organizowania pokazów pieczenia chleba, obrzędów związanych ze świętami i polskimi tradycjami ludowymi (wigilia, andrzejki), a także plenerów malarskich. Dobrze układa się współpraca z Ośrodkiem Dydaktyczno - Muzealnym Zarządu Chełmskich Parków Krajobrazowych w Brzeźnie. 
 
Dzięki swojej działalności uczniowie mogli ocalić od zapomnienia część obiektów dawnej architektury Brzeźna: prawie stuletni dom, studnię i piwnicę. Ekspozycja we wnętrzu pozwoliła na zaprezentowanie  niepowtarzalności i urody zwykłych przedmiotów takich jak: stare buty, pułapka na muchy, maglownica czy żelazko na duszę.
 
Wizyta w "Muzeum u Cioci Mazurkowej" w Brzeźnie to dla niektórych sentymentalna podróż w lata dzieciństwa i młodości. Inni spotkają tu historię, nie tę wielką, znaną z podręczników, lecz lokalną, bliską. Jeszcze innym pozwala zadumać się nad tempem przemian zachodzących we współczesnym świecie i nad przemijaniem...  

"Muzeum u Cioci Mazurkowej"
fot. 1 Ariel Sawicki
fot. 2 i 3 Maria Kowalska
Techniczny opis domu, w którym mieści się "Muzeum u Cioci Mazurkowej" zaczerpnęliśmy z opracowania naszej starszej koleżanki Małgorzaty Łyszkowicz, która w roku 2003 stworzyła album pt. "Historia jednego domu".
 
Opis domu: chałupa wybudowana na początku XX wieku, pierwszym właścicielem był Żyd spod Sawina, w latach 30-tych budynek został przeniesiony na obecne miejsce przez Wawrzyńca Mazurka, do 1996 r. zamieszkany, obecnie stanowi własność Ewy Szymczuk, bryła i układ wnętrza budynku zachowane w pierwotnym stanie. Budynek usytuowany w południowej części wsi, w odległości 20 metrów od drogi gruntowej, w otoczeniu znajdują się drzewa owocowe i pasieka.
 
Materiał i technika: podmurówka z cegły, podwalina dębowa, w narożach łączona za zamek francuski prosty, konstrukcja ścian wieńcowa, ściany obite płytą pilśniową, okna osadzone  w słupach, drzwi w węgarach.
 
Elewacja: zrąb na zewnątrz bielony, elewacja południowa dwuosiowa z jednym oknem i drzwiami do sieni, północna trójosiowa z dwoma oknami i drzwiami do sieni, zachodnia ślepa, wschodnia z jednym oknem. Okna dwuskrzydłowe.
 
Plan: budynek założony na bazie prostokąta, szerokofrontowy, sześciownętrzny z narożną sienią.
 
Dach: dwuspadowy, kryty gontem, szczyty szalowane pionowo deskami, boczne krawędzie dachu wysunięte ok. 40 cm poza płaszczyznę ścian szczytowych, poddasze dostępne z sieni po drabinie, wykorzystane do celów gospodarczych.
 
Wnętrze: ściany i pułap w sieni, kuchni i izbach bielone, w sieni podłoga cementowa, w pokojach wyłożona płytą pilśniową, w kuchni płytki PCV, drzwi do sieni i kuchni jednoskrzydłowe, do izb dwuskrzydłowe, w kuchni piec kuchenny z blachami i chlebowy, w pokojach piec ogrzewczy kaflowy, komin słupowy.
 
Instalacje: budynek posiada instalację elektryczną i odciętą instalację wodno-kanalizacyjną.
 
Kubatura ok. 200 m3, powierzchnia użytkowa ok. 60 m2.
 
Przeznaczenie pierwotne: mieszkalne, przeznaczenie obecne: muzeum etnograficzne.
 
Stan zachowania: fundamenty, stropy, ściany zewnętrzne i zewnętrzne w dobrym stanie, strop i dach nad sienią od strony południowej wymaga naprawy (z powodu wilgoci deski przegniły), wyposażenie w dobrym stanie.