|
Muzeum-Kaszubski Park Etnograficzny im. Teodory I Izydora Gulgowskich we Wdyzdzach Kiszewskich jest najstarszym polskim muzeum na wolnym powietrzu powstałym w 1906 r. Jest znane w Polsce i na świecie dzięki historycznym już dziś postaciom jego założycieli - Teodory i Izydora Gulgowskich. Dzięki nim ożyło na początku XX wieku wdzydzkie rękodzieło - hafciarstwo i plecionkarstwo, z którego po dzień dzisiejszy słyną Kaszuby.
|
Rozbudowywane przez lata muzeum prezentuje obecnie zwiedzającym zabudowę dawnej wsi kaszubskiej i kociewskiej od XVIII do poi. XXw. Na powierzchni 22 ha znajduje się ok. 40 obiektów w tym:
7 zagród
dworki
chaty
wiejska szkoła z izbą lekcyjną
kościół (odprawiane są w nim nabożeństwa, odbywają się śluby)
2 wiatraki
trak poruszany lokomobilą parową
kuźnia
Wnętrza budynków i zagrody wyposażone są w dawne sprzęty i urządzenia gospodarcze. Spacer wiejską drogą urozmaicają kapliczki, krzyże przydrożne, płoty.
|
|
Walory muzeum podnosi malownicze położenie nad jeziorem Goluń (część kompleksu jezior wdzydzkich) i różnorodna roślinność, jest bowiem otoczony lasem, zielenią parkową, ogródkami kwiatowymi i warzywnymi. Urzeka zatem niezwykłym czarem. Spacer po ścieżkach skansenu to niezapomniana lekcja o Kaszubach, ich codziennym życiu i obyczajach. Zagrody, dworki i chaty wyposażone są w dawne sprzęty i urządzenia gospodarcze.
Muzeum atrakcyjne jest dla zwiedzających przez cały rok - szczególnie przez osoby ceniące ciszę i walory przyrody (jest to jednocześnie część Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego.
|
|
W niektórych chatach urządzono wystawy o historii i tradycjach regionu. Część zabytkowych urządzeń jest czasowo uruchamiana (np. wiatrak "holender", trak poruszany lokomobilą parową, koło garncarskie, piec chlebowy itp.).
Muzeum prowadzi stałą sprzedaż wyrobów sztuki ludowej i rzemiosła artystycznego, a także wydawnictw, map, pocztówek i pamiątek.
W lipcu i w sierpniu warto posłuchać wdzydzkich koncertów organowych w wykonaniu artystów z kraju i zagranicy (w każdą niedzielę o godzinie 17.00). Od maja do października czynna jest Karczma Wygoda, która oferuje dania kuchni regionalnej, a w zimie - 4 grudnia odbywa się tutaj odpust św.Barbary.
Powrót do początku strony
|
Muzeum jest
otwarte:
- Drugi dzień
Świąt Wielkanocnych
- 1 maja
- Boże Ciało
- 15 sierpnia
- Drugi dzień
Świąt Bożegonarodzenia
|
Muzeum jest
zamknięte:
Nowy Rok
Pierwszy dzień
Świąt Wielkanocnych
11 listopada
1 listopada
Boże Narodzenie
|
| miesiąc |
godziny |
dni |
| styczeń,luty,marzec |
10.00 - 15.00 |
poniedizałek-piątek |
| kwiecień |
9.00 - 16.00 |
wtorek-niedziela |
| maj,czerwiec |
9.00 - 16.00 10.00 - 18.00 |
wtorek-piątek
sobota-niedziela |
| lipiec,sierpień |
10.00 - 18.00 |
wtorek-niedziela |
| wrzesień |
9.00 - 16.00 |
wtorek-niedziela |
| październik |
10.00 - 15.00 |
wtorek-niedziela |
| listopad,grudzień |
10.00 - 15.00 |
poniedizałek-piątek
|
|
Powrót do początku strony
W roku 1906 powstało we Wdzydzach Kiszewskich pierwsze polskie muzeum na wolnym powietrzu. Urządzone zostało w XVIII-wiecznej podcieniowej chałupie wykupionej od miejscowego gospodarza Michała Hinza. Stało się to za sprawą osiadłych w tej wsi w latach 90-tych XIX w. Teodory i Izydora Gulgowskich. Ich wieloletnia, wytrwała praca zaowocowała odkryciem zapomnianych źródeł kaszubskiej sztuki ludowej i twórczości rzemieślniczej, przywróceniem dawnej świetności i spopularyzowaniem daleko poza regionem.
|
Poprzez zastosowanie warsztatowych metod pracy odrodziły się i jest uprawiany do dziś, rodzimy haft i plecionkarstwo. Na niedługo ożyło meblarstwo inspirowane miejscowymi wzorami. Izydor Gulgowski obok pracy kolekcjonerskiej i organizatorskiej zapisał się również jako autor wielu wartościowych prac poświęconych etnografii Kaszub. Niestety, przedwcześnie umiera w 1925 r. Żona Teodora kontynuuje dzieło, mimo tragicznego w skutkach pożaru w 1932 r.. który strawił zabytkową chałupę wraz z unikalną kolekcją czepców, malarstwa na szkle, mebli i sprzętów gospodarskich. Cztery lata trwały prace nad rekonstrukcją chałupy oraz ponownym wyposażeniem w oryginalne kaszubskie sprzęty. Teodora Gulgowska umiera w 1951 r., przekazując wcześniej Muzeum Skarbowi Państwa (1948 r.). Pochowana została obok męża - na wzgórzu, na terenie muzeum. W 1954 r., staraniem Muzeum Pomorskiego w Gdańsku, nieopodal chałupy gburskiej postawiono chałupę rybacką przeniesioną z Wdzydz Tucholskich. Najstarsi bywalcy pamiętają ówczesny skansen jako tzw. "Chaty Kaszubskie" będące pod bezpośrednią opieką wiejskiego "kustosza" - Wiktora Grulkowskiego.
|
Obecny stan zagospodarowania Muzeum kształtował się etapowo. Na przełomie 1969 i 1970 r. powstaje z inicjatywy kościerskiego społeczeństwa projekt jego rozbudowy na 12,5 ha. 10 lat później obszar Muzeum powiększono do 22 ha oraz podzielono na sektory charakteryzujące budownictwo całych Kaszub i Kociewia (bez pasa nadmorskiego), czyli: Kaszub Południowych. Środkowych. Północnych. Kociewia Polnego i Leśnego. Przewidziano ostatecznie przeniesienie około 80 obiektów architektury ludowej. Plan realizowany jest do dziś. Równolegle obok prac konserwatorskich, trwa zagospodarowanie terenu Parku, między innymi wytyczane są drogi, kształtowana zieleń. Muzeum w przyszłości powinno przedstawiać zwiedzającym zróżnicowany obraz życia ludności wsi Kaszub i Kociewia od XVIII do połowy XX w., w naturalnym, malowniczym krajobrazie Kaszub.
|
Muzeum, obok pracy naukowej i konserwatorskiej, zajmuje się popularyzacją kultury ludowej Kaszub i Kociewia, poprzez zróżnicowane formy działalności oświatowej.
W większości chałup, kościołów i zagród można zwiedzać wnętrza wyposażone w tradycyjne sprzęty i urządzenia używane w przeszłości przez mieszkańców wsi.
|
|
Powrót do początku strony
Strona powstała dzięki uprzejmości Dyrekcji Parku (www.muzeum-wdzydze.gda.pl) oraz Panu Tadeuszowi Bury
|
