Wersja polskaEnglish version




O Kaszubach

mapa

Jest taka kraina na północy Polski, którą niektórzy nazywają Szwajcarią Kaszubską. Dlaczego wlaśnie tak, bo pewne elementy naturalnego położenia przypominają odwiedzającym własnie Szwajcarię. Piękna natura, niezliczone jeziora, mnóstwo różnorodnych gatunkowo lasów, sąsiedztwo morza, a nade wszystko gościnność rdzennych mieszkańców, czyli Kaszubów, powoduje, że raz odwiedzając te strony, zawsze będziesz chciał tu wrócić. Kaszuby ze stolicą w Gdańsku prezentują bogatą historię i folklor.

Legenda mówi, że Bóg tworząc świat zapomnial o Kasuzbach. Ponieważ pozostało mu jednak wszystkigo po trochu, stworzył z tych resztek krainę bogatą we wszystko. Tak powstała kraina na Północy Polski bogata w krajobraz młodoglacjalny, z dużą ilością rzek, jezior, dolin i pagórków oraz lasów sosnowych i borów takich, jak Bory Tucholskie.

Nazwa ziemi Kaszuby pojawiła się po raz pierwszy w latach 1249-1253 na pieczęci księcia Branima I (Cassubie) i przeszła do książęcej tytulatury (dux Slavorum et Cassubie). Określenie lud (Kaszuby) występuje dopiero w XIV wieku od panowania Branima III. Książęta Pomorza Gdańskiego nie używali tytułu "księcia kaszubskiego". Jedni badacze wywodzą etymologię nazwy Kaszuby od nazw terenowych, np. mokradeł porosłych sitowiem, inni uważają, że jest to nazwa etniczna, od której urobiono nazwę ziemi.

natura

Stolicą dzisiejszych Kaszub jest Gdańsk, choć podobnie jak Sopot i Gdynia nie jest umieszczany na językowej mapie kaszubszczyzny. W strukturze ludnościowej Trójmiasta Kaszubi rzeczywiście stanowią mniejszość. Gdańsk był jednak zawsze historycznie, kulturowo, gospodarczo i politycznie miastem związanym z Kaszubami, a Gdynia urosła przecież na "kaszubskim pniu", z rybacko-gburskiej wsi. Z pozostałych 16 miast położonych na Kaszubach pięć można nazwać kaszubskimi, ponieważ ich mieszkańcy w zdecydowanej większości identyfikują się jako Kaszubi. Są to: Kartuzy, Żukowo, Puck, Władysławowo i Jastarnia. W czterech następnych: Kościerzynie, Rumi, Redzie i Wejherowie mieszka ponad 50% Kaszubów. Ludność pozostałych miast już w znacznie mniejszym stopniu spełnia warunek kaszubskiej identyfikacji. Kaszubi zdecydowanie przeważają na wsi, co sprzyja żywotności etnicznej i zachowaniu odrębności kulturowej. Migracja do miast często pociąga za sobą szybką utratę tożsamości.

Język kaszubski przetrwał i rozwija się na stosunkowo niewielkim terytorium. Są to ziemie wchodzące w skład powiatów: puckiego, wejherowskiego, kartuskiego, kościerskiego, częściowo także chojnickiego, człuchowkiego, bytowskiego i lęborskiego.

Kasuzby są regionem pełnym orginalnych tańców i muzyki. Haft kaszubski to zbiór motywów przyrody i charakterystycznych barw. A stało sie tak przez ich kontakt z innymi kulturami na przestrzeni wieków.

Tańce kaszubskie

"Cykl roczny w najbardziej oczywisty sposób organizuje tu od zawsze życie ludzi na ziemi. Wierzenia, obyczaje, obrzędy zawierają całą tajemnicę ludów i biorą swój początek w bardzo dawnej przeszłości. Źródła ich należy szukać w pradawnych, pogańskich wierzeniach religijnych. Obrzędy i zwyczaje przenosiły się na wszystkie dziedziny życia dawnych Kaszubów i tworzyły ich kulturę. Wraz z przyjęciem chrześcijaństwa zaczęły pojawiać się nowe zwyczaje i obrzędy, (szczególnie związane z uroczystościami rodzinnymi takimi jak narodziny, chrzciny, zaślubiny) i przenikać odziedziczone po przodkach elementy kultury ludowej. Ludność kaszubska po dziś dzień zachowała rodzimy dialekt, jak też przestrzegane od wieków obyczaje i obrzędy. Jest w posiadaniu nieśmiertelnego skarbca duchowego, w którym gromadził wszystko to, co najbardziej umiłował w ciągu stuleci, a więc swoje zwyczaje i obrzędy, wierzenia i podania, tańce i pieśni, sztukę i historię. Czas wielki uratować klejnoty tego skarbca, aby nigdy nie poszły w zapomnienie, aby następne pokolenia nigdy o nich nie zapomniały, aby przenieść je do skarbca ogólnopolskiej kultury" - tak o Kaszubach napisał Stanisław Świrko.

Koniec II Wojny Światowej i powrór całego terytorium Kaszub do Polski spowodował, że Kaszubi nie musieli już ukrywać się ze swoja poslkością i zaczęli bardziej otwierać się na świat. W ten sposób zaczęto propagować takie dziedziny kulturay jak:garncarstwo, haft i jubilerstwo. Zespoły kaszubskie zaczęły otwarcie występować na festynach prezentując muzykę kaszubską za pomovą orginalnych instrumentów nawiązujących do tradycji. Architektura Kaszub jest równie interesująca, podobnie jak charakterystyczne dla tego regionu stroje.

haft ceramika architektura strój
Gryf Kaszubski

Symbolem Kaszub jest Gryf. Został po raz pierwszy użyty jako symbol tego regionu w XII wieku przez mieszkańców Zachodniego Pomorza. Pomorze Gdańskie zaczęło odznaczać się herbem z gryfem w XIII wieku, za czasów SamboraII. Oficjalnie gryf jest symbolem Kaszub od XV wieku. Flagą Kasuzb jest czarny gryf na żółtym, bądź też złotym, tle. Te kolory to także barwy flagi kaszubskiej, w której górna połowa flagi jest właśnie żółta, zaś dolna - czarna.

natura

Mówiąc o przyrodzie kaszubskiej należy wspomnieć o gółwnym sprawcy jej wyglądu od strony "architektonicznej": lądolód wytworzył tu liczne doliny, doliny rzeczne, moreny i pagórki.

Liczne wzgorza, niekiedy o pokaźnej wysokości, jak np. Wiezyca (329 m n. p. m.) sprawiają, że słuszne staje się powiedzenie "Szwajcaria Kaszubska".

Na kaszubach spotkać można liczne (ponad 700) jeziora. Stąd też jest to raj dla turystów, którzy mogą skorzystać z organizowanych przez tutejsze biura turystyczne, a także prywatnych podróżników spływów kajakowych. Najdłuższym jeziorem jest Raduńskie, które ma długość 44 kilometrów.

Sercem Kaszub są niewątpliwie Kartuzy. Działa tu popularne Kaszubskie Muzeum im. Franciszka Tredera. We Wdzydzach Kiszewskich znajduje się Skansen-Kaszubski Park Etnograficzny pełen zabytków architektonicznych i eksponatów prezentujących dawne i obezne życie Kaszubów.

Na mapie poniżej prezentujemy zasięg Szwajcarii Kaszubskiej.

Kaszubi zajmują się głównie uprawą niezbyt żyznej ziemi, co oczywiście wymaga doadatkowego wysiłku. Mimo to pozostają otwarci na turystów i z chęcią opowiadają o swoim regionie. W licznych gospodarstwach możemy spotkać charakterystyczne dla polskiego rolnictwa zwierzeta, czyli: krowy, kury, kaczki, konie... Chociaż można tu tez spotkać... strusie! Tak na Kasuzbach istnieje farma tych egzotycznych ptaków.

Jednak Kaszuby to nie tylko uprawa ziemi i gospodarka lasami, to także rybołóstwo. Należy pamiętać, iż Kaszubami są zarówno mieszkańcy Chojnic, jak i mieszkańcy Pucka (mimo, iż mówi się, ża Kaszub z Kaszubem się nie dogada, a to właśnie z uwagi na to, iż dialekty różnych regionów Kaszub mogą się między sobą różnić. A może z uwagi na upartość Kaszubów?), a tamtejsza ludność trudni się rybołóstwem.

Nasza strona o Kaszubach to próba prezentacji piękna tego regionu. Próba dlatego, że nie można wyrazić słowami i zdjęciami tego, co jest tak tajemnicze i urokliwe.

Autorzy

mapa Kaszub
Copyright © 2003 by Danny