Kampania wrzesniowa 1939 - Internet LO Olecko

W wojnie polsko-niemieckiej 1939 r. od 6 do 13 września miasta bronił 1 batalion mjr. Władysława Symonowicza z 94 pułku piechoty ppłk. Bolesława Gancarza (GO "Sandomierz" z armii "Lublin"). Po wykonaniu zadania obrony mostów w celu zabezpieczenia przepraw przez Wisłę wycofującym się na wschód oddziałom armii "Kraków" batalion miasto opuścił.
Od 1941 r. w okolicach Sandomierza prowadziła działalność bojowo-dywersyjną grupa "Jedrusiów", zorganizowana na przez Władysława Jasińskiego. Grupa atakowała niemieckie magazyny, mająki oraz likwidowała zdrajców i konfidentów okupanta.

Latem 1944 r. oddział BCh Stanisława Ordyka ("Czernik") rozpoznał nadający się do przeprawy przez Wisłę rejon pomiędzy Pokrzywnicąi Baranowem, po czym zawiadomił o powyższym dowództwo wojsk radzieckich rozwijających natarcie ku Wiśle. Przeprawa oddziałów radzieckich, z którymi działała grupa partyzantów "Czernika" nastąpiła w końcu lipca 1944 r. Przeprawiające się oddziały wejść musiały od razu do walki z atakującymi oddziałami niemieckimi. Mały początkowo przyczółek został przez wojska radzieckie rozszerzony. Z dużego, mającego ważne znaczenie operacyjne przyczółka sandomierskiego w styczniu 1945 r. ruszyła na Kraków wielka ofensywa Armii Radzieckiej.

18.VIII.1944 r. Sandomierz został wyzwolony przez wojska prawego skrzydła 1 Frontu Ukraińskiego marsz. Iwana Koniewa w końcowej fazie operacji lwowsko-sandomierskiej.

Kontynuując działania zaczepne, mające na celu rozszerzenie i umocnienie zdobytego w pierwszych dniach sierpnia 1944 r. przyczółka na lewym brzegu Wisły, związki 13 armii gen. płk. Mikołaja Puchowa wraz z wojskami 1 armii pancernej gwardii gen. płk. Michała Katukowa nacierały w kierunku północnym, wzdluż zachodniego brzegu Wisły. W miarę jak czołowe oddziały zbliżały się do miasta, opór przeciwnika wzrastał. Mając w rejonie Sandomierza duże siły piechoty i wojsk pancernych niemieckie dowództwo wykonywało groźne przeciwuderzenia i kontrataki, usiłując zniszczyć wojska radzieckie walczące na przyczółku i odtworzyć ciąigły front obrony na Wiśle. Wszystkie próby okazały się bezskuteczne. Nacieraj?ące wojska, łamiąc opór wroga i odpierając jego ataki, parły niepowstrzymanie w kierunku silnie umocnionego i bronionego przez liczną załogę Sandomierza.

16 sierpnia pierwszorzutowe oddziały przełamały obronę niemiecką na przedpolach miasta i wdarły się do Sandomierza. 18 sierpnia jednostki 21 korpusu piechoty (gen. A. Jamanow) z 3 armii gwardii gen. płk. Wasyla Gordowa uderzyły na Sandomierz od północy. Garnizon niemiecki uchwycony w kleszcze nie wytrzymał naporu szturmujących wojsk, które 18 sierpnia wyzwoliły miasto. Na północ od Sandomierza 1 armia pancerna, 13 armia i 3 armia gwardii okrążyły duże zgrupowanie niemieckie (główne siły 42 korpusu 4 armi pancernej), które w dwudniowych walkach rozgromiono. Zginęło 12 000 żołnierzy i oficerów, a 1700 wzięto do niewoli.

W walkach o Sandomierz szczególnie wyróżnili się żołnierze 1180 pułku piechoty płk. Wasyla Skopenki z 350 dywizji piechoty gen. mjr. Grigorija Wiechina (13 armia), którzy bezpośrednio szturmowali miasto. Mogiła płk. Skopenki - zgodnie z jego przedśmiertnym życzeniem - znajduje się na sandomierskim cmentarzu.

Za wysokie umiejętności dowódcze oraz osobistą odwagę wykazaną podczas forsowania Wisły i walk na przyczółku płk Skopenko otrzymał tytuł Bohatera Związku Radzieckiego, a dowodzony przez niego pułk zaszczytną nazwę "Sandomierskiego".