 |
Klimat strefy umiarkowanych szerokości |
|
Klimaty tej strefy kształtują się pod wpływem częstych zmian pogody związanych z działalnością cyklonalną przy ogólnej przewadze cyrkulacji zachodniej. Tylko w obszarach o cechach wybitnie kontynentalnych działalność cyklonalna jest słabsza. Tu w chłodnej porze roku panują często antycyklony, przynajmniej częściowo uwarunkowane przyczynami termicznymi. Najbardziej stały z nich jest zimowy wyż azjatycki zrastający się z wyżami zwrotnikowymi w jeden pas wysokiego ciśnienia półkuli północnej. Przyczynia się on do rozwoju monsunów zimowych w południowej i wschodniej Azji. W letnim półroczu miejsce tego wyżu zajmuje niż z ośrodkiem przesuniętym bardziej na południe. Latem, przy dniu znacznie dłuższym od nocy sumy dobowe promieniowania dopływającego do powierzchni Ziemi są duże. W związku z tym średnie temperatury miesięcy letnich mogą być wysokie, w klimatach kontynentalnych niewiele niższe od występujących w strefie poprzedniej. Temperatury zimowe mogą być natomiast bardzo niskie. W obszarach, do których częsty i łatwy dostęp mają morskie masy powietrzne zarówno zimowe spadki temperatur, jak i letnie ich wzrosty są silnie złagodzone. W klimatach wybitnie morskich mogą one utrzymywać się w zimie nawet powyżej zera stopni. Amplitudy temperatur wzrastają wraz ze wzrostem kontynentalizmu od ok. 10-15 stopni do 45 stopni Celcjusza i więcej. Podobnie zróżnicowane są sumy opadów od 1000 i więcej milimetrów w odmianach wybitnie morskich do 300 i mniej - w kontynentalnych, suchych. W obszarach nadmorskich przeważają obfite opady jesienno-zimowe, w kontynentalnych - letnie, którym sprzyja intensywna konwekcja dzienna, uwarunkowana termicznie. Jest ona tym silniejsza, im suchsze jest podłoże, a więc przede wszystkim w klimatach suchych tej strefy, w obszarach śródlądowych. Na tych obszarach pojawiają się też suche wiatry i burze pyłowe. Omawianą strefę cechuje duża różnorodność klimatów: od wybitnie wilgotnych - nadmorskich do pustynnych - śródlądowych; od łagodnych do skrajnych, jeżeli chodzi o stosunki termiczne. Te ostatnie decydują głównie o porach roku. |
|