Zmiany klimatu mogą wywierać silny wpływ
na rolnictwo, lecz naukowcy nadal jeszcze nie są pewni tego oddziaływania. Większość
badań dotyczących wpływu zmian klimatu na rolnictwo jest oparta na Modelach Ogólnej
Cyrkulacji. Na podstawie tych modeli wykazano, że rosnąca koncentracja gazów
cieplarnianych może spowodować wzrost średniej globalnej temperatury powietrza o około
1,5° C - 4,5° C w ciągu najbliższych 100
lat, podniesienie się poziomu morza ( co spowoduje zalanie ziem uprawnych oraz
zasolenie wód podziemnych w strefie brzegowej ), nasilenie
ekstremalnych zjawisk pogodowych, takich jak sztormy czy upały, przesunięcie stref
klimatycznych w kierunków biegunów oraz zmniejszenie wilgoci glebowej. Badający
konsekwencje zmian klimatu próbują odpowiedzieć na pytanie, jak te generalne trendy klimatyczne oddziaływać będą na
produkcję rolniczą w poszczególnych regionach. Jak dotychczas w większości rozważań
zakładano, że technologia i gospodarka rolna nie będą podlegać ani ewolucji, ani
adaptacji do zmienionych warunków klimatycznych.
Jednakże najnowsze studia na ten temat - tzw. "eksperymenty przystosowania" -
zakładają ludzką rekcje na zmiany klimatu.
Zwiększona koncentracja CO może
spowodować wzrost produktywności zbóż. Zasadniczo wyższy poziom stężenia CO
powinien stymulować fotosyntezę o 30-100%. Eksperymenty laboratoryjne potwierdzają, że
rośliny absorbujące więcej węgla rosną szybciej i są większe. Odnosi się to
szczególnie do roślin typu C ( nazywanych tak dlatego, że produkt ich pierwszej
biochemicznej reakcji podczas fotosyntezy zawiera trzy atomy węgla ). Zwiększona
koncepcja dwutlenku węgla przyczynia się do stłumiania foto - respiracji w tycz
roślinach i tym samym do wzrostu efektywności wykorzystania wody. Do roślin typu C
zaliczają się główne rośliny jadalne uprawiane w umiarkowanych szerokościach
geograficznych, takie jak: pszenica ryż czy soja . Z drugiej strony, reakcja roślin typu
C nie będzie aż tak silna ( chociaż przy obecnym poziomie CO rośliny te charakteryzuje
bardziej efektywna fotosynteza niż roślin typu C3 ).
Do roślin typu C4 zalicza się większość zbóż uprawianych w małych szerokościach
geograficznych : kukurydzę , sorgo , trzcinę cukrową ,proso oraz wiele gatunków
traw wykorzystywanych jako pasze.
Strefy klimatyczne i rolnicze mogą przesunąć się w
kierunku biegunów. Spodziewany wzrost średnich temperatur będzie większy w
szerokościach bliższych biegunom, niż na równiku, dlatego też przesunięcie stref
klimatycznych zaznaczy się wyrażniej w większych szerokościach geograficznych. W
regionach o klimacie umiarkowanym (od 45 do 60 szer. geogr.) spodziewane przesunięcie
wzniesie ok. 200-300 km na każdy stopień Celsjusza ocieplenia. Ponieważ obecne warunki
klimatyczne w poszczególnych szerokościach geograficznych są optymalne dla odpowiednich zbóż, to takie przesunięcie może mieć
silny wpływ na produkcję rolną i zwierzęcą. Zboża stref klimatycznych, w których
rozwoju temperatura jest czynnikiem limitującym, mogą doświadczyć korzyści w związku
z wydłużonym okresem wegetacyjnym. Np. na
kanadyjskich preriach wzrost średniej rocznej temperatury o 1 C może wydłużyć okres
wegetacyjny o 10 dni.
Wyższa temperatura powietrza przyniesie korzyści jednym gatunkom, ale innym nie.
Np. cieplejszy klimat może zakłócić proces kiełkowania lub inne ważne etapy w cyklu
życiowym roślin. Może spowodować zmniejszenie wilgoci glebowej; wielkość parowania
zwiększy się bowiem o ok. 5% na każdy 1 C wzrostu średniej rocznej temperatury w
średnich szerokościach geograficznych. Innym potencjalnym czynnikiem, który może ograniczyć produkcje rolna może być to, że
istniejące rodzaje gleb w nowych warunkach klimatycznych nie będą w stanie zaspokoić
potrzeb intensywnego rolnictwa, praktykowanego w krajach znajdujących się obecnie w
takich warunkach.
Źródło: AURA |
